ولایت بلخ

معرفى بلخ

بلخ یکى از ولایات مهم شمال افغانستان است که  از ولایات درجۀ اول به شمار می‌آید. شهرمزارشریف مرکز این ولایت بوده که از نگاه تجارت و ارزش سیاسى حیثیت شهر مرکزى شمال را نیز دارد.
ولایت بلخ در ٢٩ درجه و ٣١ دقیقه عرض‌البلد شرق و۶٨ درجه و ٢٨ دقیقه طول‌البلد شمال موقعیت دارد . این ولایت از شمال با کشور های تاجیکستان و ازبیکستان هم‌مرز است، در شرق به ولایات کندز و سمنگان ، در غرب با ولایت جوزجان  و  در جنوب با ولایات سرپل و سمنگان همسرحد است .
مساحت ولایت بلخ بر بنیاد گزارش ادارۀ احصاییه مرکزى ١۶۴٨٠کیلومتر مربع و به اساس معلومات دفتر (UNFPA)، ١۶١٨۶کیلومترمربع خوانده شده است که ٢،٨۴درصد مساحت تمامى کشور تشکیل می­دهد .نفوس این ولایت به اساس معلومات احصاییه مرکزى در سال ١٣٩٠ ه ش ١٢١٩٢٠٠تخمین شده که ۶۶ درصد آن در روستاها و ٣۴ درصد آن شهرنشین است . ولایت بلخ از نگاه اقلیم در فصل تابستان کاملاً گرم و در فصل زمستان بسیار سرد می‌باشد. فصل بهار آن به شکل عمومى مرطوب و بارانى است که درجۀ حرارت در آن تا ۴٣سانتى گراد می‌رسد ؛ اما در فصل زمستان هواى سرد دارد که درجۀ حرارت آن در ماه دلو تا (٢-) سانتى گراد پایین می‌شود.

ولایت بلخ  ١١نماینده در مجلس نمایندگان و دو نماینده در مشرانو جرگه دارد و همچنان شورای ولایتی بلخ ۱۹ عضو دارد.

محمدفرهاد عظیمى، داکتر گلالى نور ساپى، بریشنا ربیع ، صیفوره نیازى ، علم خان آزادى، محمداسحق رهگذر، حاجى محمدعبده ، مولوى عبدالرحمن رحمانى، اسدالله شریفى، عباس ابراهیم زاده و احمد شاه رمضان نمایندگان ولایت بلخ در مجلس نمایندگان کشور و همچنان مولوى دانشجو و حاجى عبدالمجید اعضاى مشرانوجرگه از ولایت بلخ است .
داکتر محمد افضل حدید رییس ،محمدعباس اخلاقى معاون، شکیبا شکیب منشى شوراى ولایتى بلخ است که به شمول آنها ١٩ عضو دارد .

.
ولسوالى‌ها:
ولایت بلخ از لحاظ تقسیمات ادارى علاوه­بر شهر مزار شریف ( مرکز ) و بندر حیرتان ١۴ ولسوالى دارد که عبارت است از نهرشاهى، دهدادى، بلخ ، دولت آباد ، چمتال، شولگر، چهاربولک، کشنده، زارى، جراکنت، شورتپه، کلدار، مارمل و خلم . بلخ از آن‌عده ولایات افغانستان است که تقریباً از تمامى اقوام افغانستان چون ازبیک ، هزاره ، پشتون و تاجیک در آن سکونت دارند ؛ اما تعداد تاجیک­ها در آن زیاد است و در پهلوى آن ایماق ، بلوچ ، عرب و دیگر اقوام کوچک نیز  زندگی دارند .

بندهاى آب
 در ولایت بلخ دو حوزه آب وجود دارد که هر دو آن از سوى جنوب و مناطق کوهستانى سرچشمه می‌گیرد . حوزه نخستین: حوزه آب‌کشندى – دولت‌آباد(حوزه‌ بلخ) است که در طرف غرب این ولایت ولسوالى‌هاى کشندى، زارى، شولگر ، چارکینت، دهدادى، چمتال، چهاربولک، بلخ، نهرسراج و دولت آباد تحت پوشش می‌گیرد. از این منطقه یازده بند یا نهرآب‌یارى زمین سرچشمه می‌گیرد که عبارت است از نهربلخ، نهرسیاگرد، نهرمشتاق، نهرعبدالله، نهرچمتال، نهردولت‌آباد ، نهرچهاربولک، نهرفیض آباد، نهرآقچه، نهرامام و نهر شاهى .حوزۀ دوم آن حوزه خلم است، این حوزه در شرق ولایت بلخ موقعیت دارد که از ولایت سمنگان سرچشمه می‌گیرد و تمامى ولسوالى خلم تحت پوشش گرفته که دو کانال عمده آن عبارت است از : نهرهاى شرقى و نهرهاى غربى .

فرهنگ   
ولایت بلخ علاوه‌بر سابقه تاریخى، علمى و فرهنگى خویش اکنون به سطح کشور در حوزه‌هاى علمى و فرهنگى محسوب می‌شود. زردشت، یما، جلال الدین محمد بلخى، رابعه بلخى، ناصرخسرو بلخى، ابن سینا، دقیقى بلخى و همچو شخصیت‌هاى دیگر علمى و فرهنگى در مراحل مختلف تاریخ بر سرزمین بلخ زندگى کرده است که کارهاى زیادى علمى و فرهنگى را انجام داده است. اما کارهاى فرهنگى در دورۀ معاصر در سال ١٣٠٠ه ش با چاپ نشریۀ دولتى بیدار به شکل رسمى آغاز شد. اکنون در ولایت بلخ تعدادى زیادى از انجمن‌هاى فرهنگى وجود دارد که عبارت است از  انجمن نویسندگان بلخ، خانه داستان بلخ، بلخ ادبىخوځښت، کانون فرهنگى مولاناجلال الدین محمد بلخى، وزیر محمدگل خان مومندادبى بهیر، بلخ میرمن کلتورىاوټولنیزبهیر، خانه مولانا، موسسه فلم‌سازى آریانا افغان، موسسه فلم‌سازى توریا، موسسه فلم‌سازى نگین، موسسه فلم‌سازی هما، بنیاد فرهنگى نور، ام البلاد ادبى بهیر، چهاربولک ادبى بهیر، انجمن فرهنگى میرزا الغبېگ، انجمن علمى و فرهنگى ظهیرالدین بابر، مرکز فرهنگى علم وعرفان، انجمن فرهنگى تحلیل‌گرانو هنرستان نقشبندى که همه آنها نشست‌هاى هفته‌ای و ماهانه دارد که براى برخى بیشتر جوانان بلخ زمینه آموزش ادبى وفرهنگى فراهم کرده است و علاوه بر این براى اثار نوسیندگان و شاعران بیشتر زمینه چاپ مساعد کرده است که همه سال صدها جلد کتاب مختلف توسط آنها به نشر می‌رسد .

در جریان سال سمینارهاى علمى، مشاعره‌ها و برنامه‌هاى عنعنوى از سوى این انجمن‌ها برگزار می‌شود . هرچند ولایت بلخ قبلاً یکى از حوزه‌‎هاى مهم پیشرفت و رشد زبان و ادبیات درى بود ؛ اما از آغاز دوره رییس جمهورحامدکرزى سلسلۀ پیشرفت زبان و ادبیات پشتو نیز در این ولایت آغاز گردید.

این سلسله در سال ١٣٨٢ ه ش با چاپ نشریه پشتو”پرخه ” آغاز شد، تا سال ١٣٨۴ه ش نخستین انجمن ادبى فرهنگیان پشتون، به نام ( مومند بابا ادبى بهیر ) نیز ایجاد و در  همین سال نشریۀ دوم پشتو به نام پسرلى از چاپ بر آمد که مطالب سیاسى را به نشر می‌سپارد .اکنون مرکز پرورش زبان پشتو در شهر مزار شریف موسوم به “بلخ ادبى خوځښت” که علاوه بر مردان دختران نیز عضویت آن‌را دارد، فعال است و چندى قبل نخستین کتابخانه عامه موسوم به خوشحال خان به سطح شمال کشور نیز افتتاح کرد . تجلیل تاریخ اول ماه حمل که همه‌ساله منحیث جشن آریایى به شکل مردمى و رسمى تجلیل و یکى از میله‌هاى عنعنوى و فرهنگى به سطح افغانستان و منطقه محسوب می‌شود.

این میله با برگزراى مراسم دولتى آغاز می‌شود که طى آن مراسم جنده بالا نیز به روضه  حضرت على کرمالله وجهه صورت می‌گیرد. این جشن آریایى تا چهل روز ادامه داردکه طى آن‌علاوه‌بر ریاست اطلاعات و فرهنگ پروگرام‌هاى مختلف ادبى، فرهنگى و صنعتى توسط انجمن‌هاى فرهنگى این ولایت برگزار می‌شود. .در این میله هزاران تن از داخل وخارج از کشور اشتراک مى‌نمایند که در جشن سال١٢٩٢ ه ش نزدیک به یک میلیون تن اشتراک کرده بودند .
همچنان در این ولایت تعدادى زیادى کورس‌ها در بخش‌هاى مختلف چون موسسات علمى، به‌ویژه کورس‌هاى موسیقى ، خطاطى، نقاشى، فلم‌سازى وکار در فلم موجود است که صدها جوان اکنون فراگیرى آموزش در آن است. نواختن دنبوره و غیچک منحیث موسیقى محلى در این ولایت مروج است ؛ اما با آمدن تکنالوجى جدید و پیشرفته، موسیقى محلى تاحدى کمرنگ شده است. این موسیقى تنها تا میله‌ها و عروسى‌هاى دهاتى منحصر گردیده است.

کتاب خانه‌ها

در ولایت بلخ در حدود ۶٠ کتابخانه‌ها وجود دارد، مانند کتاب‌خانه مولانا خسته که در سال ١٣۴۵ه ش درچوکات ریاست اطلاعات و فرهنگ ایجاد گردیده و از کتابخانه‌هاى نخستین این ولایت محسوب می‌شود .علاوه بر آن کتابخانه خلم نیز در این ولایت وجود دارد . همچنان کتابخانه پوهنتون بلخ، کتابخانه کمیسیون مستقل حقوق بشر زون شمال، کتابخانه مدرسه اسدیه، کتابخانه خاتم الانبیا، کتابخانه دقیقى بلخى و همچنان یگانه کتاب‌خانه کتاب‌هاى پشتو موسم به خوشحال بابا که در سال ١٣٩١ه ش از سوى بلخ ادبى خوځښت ( مرکز انکشاف ادبیات پشتو )  ایجاد گردیده از کتابخانه‌هاى بزرگ، غنى و نامدار  ولایت بلخ است. علاوه بر آن اکثریت دوایر دولتى، مکتب‌ها و پوهنتون‌هاى خصوصى کتابخانه‌ها دارد . از دو سال گذشته بدین‌سو هفته مطالعه کتاب نیز به کمک ریاست اطلاعات و فرهنگ بلخ و کتاب‌خانه‌هاى این شهر آغاز می‌شود که به تاریخ ٢۶ ماه ثور سال ١٣٩٢ ه ش آغاز شد .

آبدات تاریخى:

ولایت بلخ تاریخ بیش از۶٠٠٠ سال تاریخ قبل از اسلام دارد، که دارى امکان زیاد تاریخى و آبدات است؛ اما از اثرکم توجه‌ى و خسارات رویدادهاى طبیعى خسارت زیاد متقبل گردیده است و یا هم با تهدید نابودى مواجه است. به طور مثال شاه راه باستانى مشهور جهان ” راه ابریشم ” از ولایت بلخ می‌گذرد که در طرف جنوب از هند و در طرف غرب از ایران و در طرف شرق از کشور چین عبور کرده بود . هزاران کاروان تجارتى بر آن رفت آمد داشت، نشانه‌هاى این شاهراه اکنون نیز در ولایت بلخ وجود دارد. بلخ که با درنظرداشت سابقه تاریخى خود لقب شهر دوم جهان را کسب کرده، هنوز هم نشانه‌هاى آبدات تاریخى که مظهر تاریخ هزاران سال این ولایت است، وجود دارد که در سال‌هاى آخیر برخى از آنها اعمار گردیده؛ اما برخى بیشتر آن هنوز هم با تهدید نابودى روبه‌رو است، به طور مثال از بعضى آبدات تاریخى ولایت بلخ نام می‌گیریم .
مزار حضرت علی کرم الله وجهه ، بالاحصار بلخ ، دیوارها شهر بلخ ، مزار خواجه اکاشا ، قلعۀ تخت پل تپه زرگران ، تپه بابا على شیر، مسجد خواجه ابونصر پارسا، قلعۀ بابر، منار زادیان، حج پیاده یا نه گنبد، برج عیاران، آتشکده نوبهار، شهر بانو، کاخ جهان نما و قلعه دختران ( د انجونو کلا ) تپه سالاران، دره شادیان، بازرک، بهراب، تپه آب لاى، کافرقلعۀ چارکنت، پل امام بکرى ، مزار باباحاتم اصم ، مزار زین العابدین عقیل، شهر جمشید، کوته سنگى مارمل و همچو دیگر …

موزیم:
موزیم بلخ در سال ١٣١٧ ه ش در چوکات ریاست اطلاعات و فرهنگ ایجاد شد؛ اما این موزیم در سال ١٣۶٠ ه ش از ترس خسارات ناشى از جنگ به کابل انتقال شدکه در آنجا نیز از اثر جنگ‌هاى مصئون نماند که اکنون برخى بیشتر از آثار آن از بین رفته است. در این موزیم اثار دوره قبل اسلام و آثار تاریخى، فرهنگى و علمى دورۀ معاصر اسلام وجود داشت. از نسخه‌هاى کتابى، سیکه‌هاى طلایى دوره باخترى، یونایى و اخمانشى‌ها، شمشیر، سپر و همچو آثار دیگر باستانى در آن نگهدارى مى‌شد .

در زمان انتقال این موزیم برخى از اثار تاریخى سنگین که وزن آن زیاد بود، در بلخ ماند که از جمله توپ جنگى ساخته شده ولایت سمنگان افغانستان در دوره امیر عبدالرحمن خان یادآورى کرده می‌توانیم، که اکنون نیز در صحن ریاست اطلاعات و فرهنگ بلخ گذاشته شده است. همچنان یک موزیم در روضه مبارک حضرت على کرمالله وجهه شهرمزارشریف وجود دارد که صدها قلم آثار تاریخى در آن موجود است، در این موزیم نیز شمارى از آثارى اسلامى و باستانى نگهدارى می‌شود که برخى بیشتر آثار اسلامى آن مربوطه مین روضه می‌شود که وقت ناوقت از سوى شخصیت‌هاى مهم به‌گونه تحفه به آن سپرده شده است. به‌گونه مثال پرده که از سوى خانم امیرعبدالرحن خان براى این موزیم هدیه شده بود ، هنوز هم مصون است. سیکه‌هاى امیر بخارا نیز در آن وجود دارد که ضمن دیدار از روضه به شکل تحفه به آن سپرده بود. همچنان آثار تاریخى چون خم، چراغ‌دان و یک نوع اسباب که از مناطق مختلف باستانى بلخ به دست آمده، به این موزیم سپرده و نگهدارى شده است .

مشاهیر:
بلخ طى تاریخ ۶٠٠٠ ساله خود شخصیت‌هالى مختلف علمى، سیاسى ، فرهنگى ادبى و قومى تربیه نموده که به ولایت بلخ نه تنها به سطح کشور، بلکه به سطح جهانى شهرت داده است. از این جمله نام‌هاى زردشت و مولاناجلال الدین محمد بلخى نام گرفته می‌توانیم، که شخصیت‌هاى بین‌المللى است .

یادى‌آورى تمامى مشاهیر این ولایت کار است مشکل‌تر ؛ اما چند نام به شکل مثال یادى‌آورى کرده می‌توانیم : زرتشت، یما پاچا، کنیشکا، مولانا جلال الدین محمد بلخى، رابعه بلخى، ناصر خسرو بلخى، دقیقى بلخى، ابن سینا بلخى، ابوشکور بلخى، شهید بلخى، جامست حکیم، اندانى بلخى، علامه سید اسماعیل بلخى، امیر خسرو بلخى، وطواط بلخى، عنصرى بلخى، ابومعشر بلخى، فاطمه بلخى، شقیق بلخى، کیقباد بلخى، پروچیستا بلخى، رخشانه بلخى، آشفته باخترى، نبى مسکون، واصف باخترى، مرحوم اسحق، استاد عبدالصمد جاهد و دیگر …

رسانهها:
فعالیت‌هاى رسانه‌یى در بلخ نسبت به سابق بسیار رشد کرده است. اکنون در این ولایت تعداد رسانه‌هاى دولتى، غیر دولتى، تصویرى، چاپى و صوتى تا ۵۶ می‌‎رسد. نخستین روزنامه بلخ به نام بیدار در سال ١٣٠٠ ه ش در زمان امان الله خان از چاپ برآمد، که تاکنون نیز نشرات دارد. تلویزیون ملى ولایت بلخ فعال است که علاوه بر برنامه‌هاى محلى، برنامه‌هاى تلویزیون مرکزى نیز تیلى برودکاست مى‌کند. از آغاز دوره حکومت رییس جمهور کرزى تا کنون ١٢ تلویزیون ، ١۶ رادیوى محلى و ٢٨ رسانه چاپى با ریاست اطلاعات و فرهنگ بلخ ثبت گردیده است .

تلویزیون‌ها: تلویزیون ملى بلخ، آرزو، مهر، مهربان، کام، عفا، سفیر، الماس، رنا، آسیا، آریانای بلخ و ستاره سحر.
رادیوها : رابعه بلخی ، نهاد، لحظه، نوبهار بلخ، سبز، نسل نوین، پامیر، ملی، آرزو ، ستاره سحر ، بیان، کلید ، مهر، رڼا.
رسانه‌هاى چاپى: بیدار، یلدوز، عصر نو، بلخ، پرچم آزادی، معارف، بلخ امروز، پرخه، پسرلی، روشنایی، یادګار، عیاران بلخ، بشارت، ارتقای نوین، امید همزیستی، صدای بانو، صدای ازادی، عقاب، به یادحق، شهرداری، اطلاعات بازار علاوه برآن شمارى از رسانه‌هاى بین‌المللى و داخلى که از کابل نشرات دارد ، نمایندگى‌هاى در ولایت بلخ موجود و عبارت است از :
رسانه‌هاى داخلى: تلویزیون شمشاد، طلوع، آریانا، ژوندون، راه فردا و تمدن .رسانه‌هاى بین‌المللى : بى بى سى، رادیو آزادى، رادیو تلویزیون آشنا صداى امریکا و شمارى دیگر.

معارف:
ولایت بلخ علاوه بر آن که سابقه تاریخى دارد، از آغاز دورۀ رییس جمهور کرزى کار هاى زیادى در راستاى معارف این ولایت صورت گرفته است که به اساس آمار سال ١٣٩٢ ه ش در این ولایت ۵٠۴  اداره تعلیمى به شمول دارالمعلمین، انستیتیوت‌ها و کورس‌هاى سوادآموزى در چوکات ریاست معارف فعالیت دارد که امور تدریسى آن توسط ١٠١٩٩ معلم رسمى و ١۴۵٨ معلم قراردادى پیش‌برده می‌شود که از جمع آن ۵٩٧۴ ذکور و ١۴۵٨ دختر است .در این ادارات تعلیمى ۵۴۰۱۷۸ شاگرد( ۳۱۱۳۶۶دختر و۲۲۸۸۱۲ پسر)مصروف فراگیرى تعلیم است .

علاوه بر آن ۵٩٠٠٠ شاگرد جدید شمول در سال ١٣٩٢ه ش دارد. پوهنتون بلخ یکى از پوهنتون‌هاى پیشتاز کشور است که ۴۴۴٢ دختر و ١۴٠١ پسر مصروف فراگیرى تحصیل در فاکتولته‌هاى ادبیات، ژورنالیزم، حقوق وعلوم سیاسى، طب، زراعت، اقتصاد، انجینرى، شرعیات وکمپیوترساینس هستند. در ولایت بلخ علاوه بر پوهنتون دولتى ده‌ها موسسه تحصیلات عالى و نیمه عالى نیز فعالیت دارد که تعداد محصلان آن‌ها تا ۲۰۰۰۰ می‌رسد .

صنعت :
ولایت بلخ از بابت تولید قالین مقام ویژه به سطح کشور دارد. این صنعت علاوه‌بر مرکز ولایت در ولسوالى‌هاى کلدار و شورتپه بسیار خوب رشد کرده است. در ولایت بلخ درحدود ١٠۶ شرکت مصروف قالین بافى و تجارت قالین است و در حدود ٢٠٠٠٠ باشنده این ولایت نیازهاى زندگى خود از طریق قالین بافى برآورده می‌سازند .
علاوه بر صنعت قالین بافى صنعیت مسگرى نیز در این ولایت بسیار رشد کرده ؛ اما در چند سال اخیر با تهدید نابودى روبه‌رو است. همچنان زرگرى، خامک‌دوزى، مره دوزى، لباس زنانه، سامان‌هاى زینتى خانه از صنایع دستى مهم این ولایت محسوب می‌شود که بیشتر آنها به دست زنان ساخته می‌شود. کارهاى صنعتى زنان علاوه بر شهر مزار شریف در ولسوالى‌هاى چون: نهرشاهى، دهدادى و بلخ که در نزدیک شهر موقعیت دارد به خوبى به پیش می‌رود. قبلاً در این ولایت استعمال کلاى قرقل بسیار مروج بود که از پوست گوسفند قرقل ساخته مى‌شد .

هر چند که کاروبار تجارتى قرقل علاوه بر کم‌رنگى بازار هنوز هم وجود دارد ؛ اما استعمال کلاى قرقل از بین رفته است. نجارى نیز یکى از صنعت‌هاى مهم بلخ است که در شهر مزار شریف بسیار مروج است و بعدا ده سال گذشته پیشرفت خوب کرده و نجاران در ساختن دروازه تنها از اره و تیشه، نه بلکه از وسایل معاصر برقى استفاده مى‌کنند و کیفیت تولیدات آن‌ها نیز نسبت به سابق خوب‌تر شده است . پوستین‌دوزى نیز یکى از صنعت‌هاى سابقه بلخ خوانده می‌شود که اکنون از اثرعدم استفاده مردم ، در معرض نابودى قرار دارد .

باشندگان دور دست این ولایت در فصل زمستان و سردى از پوستین‌ها استفاده مى‌کردند ، هرچند که صنعت‌هاى سابقه در این ولایت با تهدید از بین‌بردن مواجه است؛ اما صنایع دستى زنان کاملاً در حال پیشرفت قرار دارد. مارکیت تجارتى ویژه زنان در امتداد سرک شادیان شهرمزارشریف موقعیت دارد که تعدادى زیادى از خانم‌ها صنایع دستى خود در آن بفروش مى‌رسانند . فابریکات ساختن و سایل پلاستیکى تشناب، آشپزخانه و دیگر نیز در این ولایت فعال گردیده است .
فابریکات :
ولایت بلخ در جریان ده سال گذشته در بخش فابریکات پیشرفت کرده است که تاکنون ٢۵٢ فابریکه راجستر و اجازه فعالیت رسمى را اخذ کرده و علاوه بر آن صدها فابریکه غیر رسمى که راجستر نشده به شکل غیر قانونى فعالیت دارد. برخى بیشتر فابریکات این ولایت در بخش تولید مواد غذایى چون روغن، مواد نوشیدنى، آرد ، بیسکت ، پاپر، شرینى باب و همچو چیزهاى دیگر کار مى‌کند و همچنان یک فابریکه ساختن و سایل پلاستیکى منازل نیز فعالیت دارد و فعالیت فابریکات زیاد ساختن مواد تعمیراتى درکتگورى سوم محسوب می‌شود .
معادن :
ولایت بلخ علاوه بر ازرش‌هاى دیگر از بابت معادن نیز یک ولایت غنى محسوب می‌شود ، اخیراً ۶ معادن مواد نفتى در امتداد دریاى آمو که در طرف شمال بلخ بین ولسوالى‌هاى چهاربولک و کلدار موقعیت دارد از سوى وزارت معادن افغانستان باهمکارى مرکز تحقیقاتى امریکا کشف شده که موجودیت مواد نفتى آن سالانه ۶،٨ میلیون دالر تخمین شده است.
علاوه بر موجودیت ده‌ها معدن، معدن‌هاى عمده گاز، نمک و شیشک ( مواد که د ساختار شیشه‌ها از آن استفاده می‌شود ) نیز موجود است .
تجارت:
شهر مزار شریف مرکز ولایت بلخ با کمک موقعیت خود از کشورهاى بزرگ تجارتى کشور محسوب می‌شود. علاوه‌بر ارزش سیاسى و فرهنگى این شهر، موجودیت بندر حیرتان و راه‌هاى بندر آقینه ارزش تجارتى این شهر بیشتر کرده است .
صادرات و واردات افغانستان از طریق راه دریاى آمو توسط کشتى‌ها و از طریق بندرحیرتان با استفاده از پول صورت می‌گیرد که میوه خشک در بخش صادرات و مواد نفتى، چوپ و مواد ساختمانى در بخش واردات شامل است. تجاران افغان نیز در بندر حیرتان سرمایه‌گذارى بیشتر کرده که در حدود ۴٠٠میلیون دالر می‌شود و برخى بیشتر آن در بخش زیربناهاى مواد نفتى است . این صادرات از طریق ازبیکستان علاوه بر کشورهاى آسیایى میانه به کشورهاى اروپایى فرستاده می‌شود .
زراعت:
هفتاد درصد مردم این ولایت مصروف زراعت است که نیازى‌هاى زندگى خود از همین طریق مرفوع کرده است. ارچند این ولایت دارى دشت وسیع است؛ اما تمامى زمین آن اثر کمبودى آب کشت نمی‌شود ، آب دو دریاى این ولایت( شولگر و بلخاب) تا حدى کم است که آب آبیارى زمین زراعتى نیز تهیه کرده نمى‌تواند.

زمین‌هاى زراعتى بلخ در جریان یک ثانیه به ۴٠٠ مترمکعب آب نیاز دارد؛ اما دریاهاى جارى این ولایت تنها ٣٠ مترمکعب آب تهیه کرده می‌تواند که از اثر آن همه سال ۶٠ درصد زمین زراعتى این ولایت از کشت مى‌ماند .
کشاورزان این ولایت اکثرا در مناطق خود براى ایستادکردن آب بارانى حفره‌هاى بزرگ جهت جمع‌آورى آب تهیه و در بخش آبیارى زمین‌هاى زراعتى از آن کار می‌گیرند، در دو یا سه سال اخیر مشکل کمبود آب با حفر چاهاى عمیق در شمارى از ولسوالى این ولایت ( چمتال، بلخ و چهار بولک ) رفع می‌شود. در این ولایت یک میلیون ٣۶٠هزار جریب زمین آبى و٧۵٠جریب زمین للم وجود دارد..گندم از حاصلات مهم بلخ محسوب می‌شود و بعداً پنبه، جو، جوار و برنج  نیز از محصولات کشاورزی این ولایت است. پسته یکى از میوه‌هاى مهم بلخ است ؛ اما در پهلوى آن در کشت انگور و خربوزه شرین نیز نام دارد

کشمش نیز از محصول صادراتى این ولایت است و علاوه بر آن میوه‌هاى زردلو، آلو، بویى، بادام، سیب، توت، شفتالو، تربوز، گیلاس همچو دیگر از حاصل خوب و زیاد برخوردار و رشد کرده است. زمین‌هاى بلخ در بخش حاصلات غله دانه نیز بى‌نظیر است. گندم، جو، لوبیا، کنجد، زغر، زیره، نخود، عدس و در بخش سبزى‌ها لیرو، گلپى، مرچ، کچالو، پیاز، مولى، زردک، نعنا، کشنیز، بادرنگ، تره، کرم، شلغم، رومى، بانجان سیاه و همچو چیزهاى دیگر از محصولات زراعتى این ولایت تشکیل کرده است .
بازى‌ها
در ده سال گذشته در ولایت بلخ، علاوه‌بر بازى‌هاى عنعنوى سابق، بازى‌هاى عصرى نیز رشد کرده است و اکنون در پهلوى بچه‌ها علاقه دختران نیز با ورزش روزبه‌روز بیشتر می‌شود. یکى از بازى‌هاى مهشور، عام و عنعنوى بلخ که مورد پسند همه قرار گرفته، بزکشى است که اکنون نیز رواج دارد. یک ستدیوم ورزشى این بازى در طرف جنوبى شهر مزار شریف موقعیت دارد که در روزهاى ملى و فصل خزان به مراسم ویژه و پر شور تجلیل می‌شود .
علاوه بر آن همه‌بازى‌هاى عنعنوى و محلى چون، خوسى، بیدى، کوشتى، دوش، سنگ‌اندازى، بیلورى و همچو دیگر در روستاها این ولایت بین دختران و بچه‌ها مروج است. در ده سال گذشته بازى‌هاى عصرى که عبارت است از فوتبال، کرکت، تیبل تینس، والیبال، سکیت، بوکس، تیکواندو، کنافو و زیبایى اندم  نیزپیشرفت کرده است. تیبل تینس، تکواندو و سکیت از بازى‌هاى است که در بین دختران علاقه‌مندان زیاد دارد و در آن اشتراک مى‌نمایند .

بلخ پیش از پیدایش اسلام

بر بنیاد کتاب “تاریخ ادبیات بلخ” تألیف صالح محمد خلیق، سرزمین باستانی بلخ که در متن‌های کهن، بخدی، بلهیکا و باختر نیز یاد شده است از قدیم‌ترین شهرهای افغانستان است. بر پایه پژوهش‌های باستان‌شناسیک انسان‌ها مراحل زندگی نخستین خود را در این مرز و بوم گذرانده اند، چنانکه دکتر لویی دوپری دانشمند امریکایی در نتیجۀ کاوش‌های که در سال ۱۹۶۵ میلادی در یکی از مناطق کوهستانی در کنار رود بلخی انجام داده است، آثاری از قبیل آیینه برنجی ، انگشتر، دستبند، اسلحه و نیزۀ اسپ و نگین لاجوردین انگشتر و دیگر شواهد به دست آورد که همه مربوط به دوره جدید سنگ از ۲۰۰ تا ۹۰۰ سال پیش از میلاد می‌باشد.

همچنان بلخ در ساحه‌یی واقع شده است که در آن نخستین‌بار کاشتن دانه‌های غذایی و اهلی‌کردن جانورانی مانند بز و گوسفند صورت گرفته است. تاریخ مدون بلخ به حیث یک شهر بزرگ از حدود ۶۰۰۰ سال پیش آغاز می‌یابد که در آن سلالۀ پیشدادیان یا تاجیکان اولیه نخستین سنگ‌بنای تمدن و دولت آریایی را گذاشته اند. از این سرزمین در بسیار متن‌های کهن از جمله در سروده‌های ریگویدا، اوستا، کتیبه‌های داریوش و کتیبه خشایارشا، آثار مخورخین قدیم یونانی وارمنی، آثارکهن چین و سفرنامه‌های زایران چینی یاد شده است. بلخ نخستین پایتخت آریانای بزرگ و خاستگاه کهن‌ترین جهان‌بینی‌های جهان و دین‌های آریایی “مهر”، “زردشتی” بوده با پیشکش کتاب اوستا نقشی جاویدانه در تاریخ فکر و فرهنگ بشریت‌بازی کرده است. با جاگزین‌شدن آریایی‌ها در بلخ جمشید یا یما نام داشته است. پس از پیشدادیان، کیانیان فرمان‌روای بلخ شدند و بنیادگذار دولت پیشدادیان در بلخ جمشید یا یما نام داشته است. پس از پیشدادیان، کیانیان فرمان‌روای بلخ شدند و بنیانگذار این سلسه، کیقبادیا”کواکواتا” نام داشت.

آریایی‌ها در حوزه بلخ، در آغاز مظاهر طبعیت را پرستش می‌کرد و به رب‌النوع‌ها باور داشتند از جمله رب‌النوع “اناهیتا” یا الهۀ آب از رب‌النوع‌های بسیار کهن بلخی است که مجسمه‌هایی از دوره‌های پیشین از آن در سرزمین بلخ کشف شده اند. این مجسمه‌ها که از گل پخته ساخته شده و همه به سیمای زنی نیم برهنه اند از ویرانه‌های “شهربانو” در هژده کیلومتری  شمال ولسوالی خلم ولایت بلخ به‌دست آمده اند. همچنان “مهر” یا میترا نیز از رب‌النوع‌های بسیار کهن مورد پرستش در بلخ بود که آن‌را خدای آفتاب می‌پنداشتند. آیین مهر بعدها به تدریج از بلخ به کشورهای دیگر آسیایی و اروپایی سرایت کرد و حتا در سال ۶۶ میلادی”مزون”  امپراتور روم به این دین در آمده و امپراتور ان روم در مناطق مختلف معابدی به نام مهر بنا نهادند. در میان‌سال‌های ۲۰۰۰ تا ۱۰۰۰ پیش از میلاد نخستین دوران ادبی در بلخ گذشته است و شاعران که همه زن بوده اند دست به آفرینش‌های ادبی زده اند. پس از کیانیان، اسپه‌ها در بلخ فرمان‌روا شدند.

لهر اسپ نخستن شاه اسپه است که حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد این سلسله را در بلخ بنیان گذاشت. زردشت پیامبر بلخی در زمان فرمان‌روایی شاهان اسپه در بلخ ظهور کرد و دین زردشتی و کتاب مذهبی اوستا را به مردم عرضه داشت. دولت اسپه‌ها در بلخ با لشکر کشی دولت آشوری در حوالی هزار سال پیش از میلاد سقوط کرد. سرزمین بلخ در دورۀ شاهان هخامنشی (۵۵۰-۳۳۰ پیش از میلاد) از نخستین سال‌های فرمان‌روایی بنیانگذار این سلسه یعنی کوروش کبیر در قلمرو هخامنشیان قرار گرفت.

بلخ در زمان هخامنشی آن به‌وسیله والی‌هایی‌که از طرف شاهنشاه مقرر می‌شدند و از خویشاوندان و نزدیکان او می‌بودند اداره می‌گردید. در اواخر این دوره، یک تن از حاکمان بلخ به نام “بسوس” در سال ۳۳۰ پیش از میلاد در بلخ اعلان سلطنت کرد.

در بهار سال ۳۹۲ پیش از میلاد الکساندر مقدونی به بلخ حمله کرد و این شهر را به تصرف خود در آورد. الکساندر مقدونی در سال ۳۲۷ پیش از میلاد با رخشانه (رکسایانا) دختر یک تن از بزرگان بلخ ازدواج کرد و خود به هندوستان رفت و بلخ زیر تسلط حکمرانی یونانی باقی ماند. در حوالی ۲۵۰ سال پیش از میلاد یک تن از حکمرانان یونانی بلخ به نام ” دیو دوت” اعلان استقلال کرد و دولت مقتدر یونانی باختری را در بلخ بنیان گذاشت. همزمان با دولت یونانی باختری در بلخ، در همسایگی غرب ایالت بلخ شخصی به‌نام ارشک “یا” اشک بلخی، دولت مستقل پارت یا اشکانیان بلخی را به وجود آورد. بقایای بناها و آثار تاریخی و سکه‌های دوره‌های یونانی- باختری و اشکانیان در بلخ کشف شده اند. در حوالی سال ۷۰ پیش از میلاد کوشانیان در بلخ به قدرت رسیدند. از آن زمان به بعد بلخ گاهی جزء از قلمرو ساسانیان وزمانی بخشی از قلمرو کوشانیان بود.

دین بودایی از همین دوره در بلخ در کنار دین زردشتی گسترش یافت و معابد بودایی در کنار معابد زردشتی در بلخ فعالیت داشتند که بزرگترین این معابد زردشتی–بودایی معبد نوبهار بلخ بود که خرابه‌های آن هنوز در جنوب این شهر باقیست. مورخ یونانی الکساندر پل یهی ستور در حدود سال های ۶۰ – ۸۰ پیش از میلاد و هیونتسنگ زایر چینی در سال ۶۳۰ میلادی از این معبد دیدن کرده‌اند.

زبان مردم بلخ در آغاز زبان اوستایی بود که از دوره‌های شاهان یونانی باختری و اشکانیان به بعد زبان مردم بلخ به زبان پارتی یا پهلوی اشکانی متحول شد و از عهد کوشانیان به بعد از آمیزش چندین زبان آریایی زبان فارسی‌دری به‌وجود آمد که تا امروز در بلخ به این زبان حرف می‌زنند. بلخ در مسیرشاه راه معروف ابریشم قرار داشت و مکرر دادوستد و تجارت جهانی در آن‌روزگار و نیز محل تلاقی فرهنگ‌های گوناگون بود که هنرگری کو بود یک بلخ یکی از مظاهر آن است.

بلخ پس از پیدایش اسلام

نخستین‌بار نیرو‌های عرب به فرماندهی احنف بن قیس بلخ راه یافتند و از آن به بعد بلخ جزئی از قلمرو اسلامی شد. در عهد اسلامی نیز بلخ جایگاه تاریخی خود را حفظ کرد و دانشمندان، نوسیندگان، شاعران و عارفان به شماری را تقدیم جهان بشریت نمود. در دوره امویان (۶۶۰ میلادی – ۷۴۹ میلادی) شورش‌هایی در برابر دولت اموی در بلخ رویداد که هر بار با لشکرکشی عرب‌ها فرو نشانده می‌شد. یکتن از قهرمانان ملی بلخ در این دوره ابومسلم خراسانی است که در شهر سرپل کنونی از مضافات بلخ آن‌روز در یک خانوادۀ تاجیک‌زاده شده بود. او در آوان جوانی برای برچیدن بساط ظلم عرب‌های اموی به مبارزه آغاز کرد و بالاخره بلخ و شهرهای دیگر خراسان را یکی پی‌‌دیگری آزاد ساخت و سرانجام دمشق مرکز امویان را به تصرف در آورد و به تاریخ ۲۸ نوامبر ۷۴۹ امویان را سقوط داد و خانوادۀ عباسیان را برخلافت نشاند و خود والی خراسان شد. در دوره عباسیان خانوادۀ فرهنگ‌پرور برمکیان بلخی در دستگاه خلافت اسلامی نفوذ زیادی پیدا کردند. این خانوادۀ تاجیک در گسترش دانش‌های انسانی و فرهنگ بومی خراسانی و هم خانواۀ برمکیان بلخی را با دسیسه از بین بردند.

در سال ۸۲۲ میلادی طاهر پوشنگی در هرات استقلال خراسان را اعلام کرد و از دورۀ طاهریان تا دورۀ سامانیان در بلخ فرمانروایان محلی‌یی به‌نام “آلداود” حکومت می‌کردند. شهر بلخ در سال ۸۹۹ میلادی جزء قلمرو سامانیان شد.

سامانیان هم از مردم تاجیک بلخ بودند که در دورۀ حکومت خود بخارا را پایتخت خود انتخاب کردند. در زمان سامانیان بلخ از نگاه فرهنگی خیلی ترقی کرد و شاعران و نویسندگان و دانشمندان زیادی در آن به ظهور رسیدند که ابو شکور بلخی، رابعه بلخی، شهید بلخی، ابن سینای بلخی از آن جمله اند. بلخ در این دوره شهری بود با هفت دروازه و یکی از گذرگاه‌های کاروان‌های تجارتی شرق و غرب محسوب می‌شد.

بلخ از اوایل سدۀ۱۱ تا آخر دهۀ ۶ سدۀ مذکور جزء دولت غزنوی و از سال ۱۰۵۹ تا ۱۲۲۱ میلادی جزء دولت‌های سلجوقیان، غوریان و خوارزم‌شاهیان بوده است. در دورۀ سلجوقیان در سال ۱۱۵۳ میلادی حادثۀ معروف حملۀ غزها در بلخ روی داده است که شهر بلخ در اثر آن به ویرانه مبدل شد. مولانا جلال الدین محمد بلخی در زمان خوارزم‌شاهیان در سال ۱۲۰۷ میلادی در دهکده‌یی که امروز به نام پدرش بهاوالدین ولد یاد می‌شود در حومه‌یی شرقی شهر بلخ زاده شد و بعد در خورد سالی همراه با خانوادۀ خود از این‌جا به قونیه مهاجرت کرد.

علل پیدایش شهر مزارشریف

شکل‌گیری مزارشریف به حیث یک شهر در سال ۸۵۵ خورشیدی آغاز گردید. در آن سال سلطان حسین میرزا پادشاه تیموری هرات به استقبال از کشف آرامگاه حضرت علی کرم الله وجهه خلیفه چهارم اسلام با وزیر دانشمندان خود امیر علی شیر نوایی و یک عده از علما، فضلا، مهندسین و معماران وارد این منطقه شد و اساس یک شهر را پیرامون روضه شریف گذاشت.

قبل بر آن در موقعیت کنونی مزارشریف دهکده کوچکی بود به‌نام خیران که به علت نبود آب و امکانات زراعتی، زندگی در آن مشکل بود. سلطان حسین روی این ضرورت از دریای بلخ یک نهر آب کشید و آن‌را به‌نام نهر شاهی مسمی و جاری ساخت. با گذشت هر سال آبادی و اعمار منازل و امور باغداری و غیره در اطراف شهر وسعت پیدا کرد.

شهر مزارشریف در آن زمان دارای شش دروازه بود که به نام‌های دروازه شادیان، خلم، سیاه گرد، یخدان، قبادیان، چغدک یاد می‌شد. تا سال ۱۳۳۶ تقریباً شکل شهر به همان ساختار قبلی با کمی تحول و انکشاف باقی مانده بود و در همین سال به منظور انکشاف شهر و احداث امکانات عصری تقریباً ۸۰ در صد آبادی‌های شهر تخریب و نقشه موجوده که در آن روضه شریف به حیث مرکز و در اطراف آن پارک‌ها و خیابان‌های وسیع در نظر گرفته شده بود، احداث گردید و جاده‌ها به هر جانب شهر امتداد یافت.

در تخریبات آن سال یک تعداد آبده‌های تاریخی و آثار گذشته هم تخریب شده و از بین رفتند.

ماستر پلان موجودۀ شهر مزارشریف تا کنون نیز روی همان نقشه سال ۱۳۳۶ طرح شده و ساحه آبادانی و تراکم نفوس بیشتر در قسمت‌های شرق و جنوب شهر در نظر گرفته شده است. شهر مزارشریف به ۱۰ ناحیه مسکونی تقسیم شده. بازار ها و بازار ها تجارتی بیشتر در جاده‌های اطراف روضه‌ی شریف موقعیت دارند.

در ولایت بلخ اماکن تاریخی و مقدس فراوانی وجود دارند که همهء آن بازتاب‌گر قدامت تاریخی و فرهنگی این خطه می‌باشند، اینک به‌گونهء مختصر می‌پردازیم به معرفی برخی از این اماکن:

آرامگاه حضرت علی کرم الله وجهه

آرامگاه حضرت علی کرم الله وجهه در بلخ طی هجوم مغول در سال ۶۱۹ قمری و ۶۰۱ خورشیدی تخریب گردیده بود، بار دیگر در سال ۸۵۵ خورشیدی در زمان سلطنت حسین میرزا پادشاه تیموری هرات، کشف گردید. پادشاه مذکور گنبد حرم موصوف را بالای گنبد زیرین که حضیرهء مبارک در آن واقع است بنا کرد. عبدالمومن خان یازدهمین پادشاه از امرای شیبانی وقتی که نایب‌السلطنهء بلخ بود، خانقاه اول را به حیث مسجد در مجاورت حرم اعمار نمود و دیگ هفت جوش را از بخارا به بلخ انتقال داد.

دروازه‌های چهارگانه حریم روضهء مبارک را نایب محمد علم که در زمان سلطنت امیر شیر علی خان رییس تنظیمیهء صفحات شمال بود طی سال‌های ۱۲۸۰-۱۲۸۸ بنا کرد و همچنین نایب موصوف یک دستگاه کاشی‌سازی را در جوار روضۀ شریف تاسیس و قسمت‌های خارجی عمارت روضه را با انواع مختلف کاشی تزئین بخشید .مسجد جامع روضهء شریف با گنجایش حدود سه هزار نماز گزار در سال ۱۳۳۶ تهداب‌گذاری گردیده است.

شهر بلخ در سال ۱۲۲۱ میلادی به تسلط چنگیز خان در آمد و او شهر را منهدم و بسیاری از مردم بلخ را قتل عام کرد. بعداً بلخ مدت‌ها در کشاکش میان دولت‌های ایلخانی و چغتایی و ملوک کرت قرار داشت و بالاخره امیر تیمور به بلخ لشکرکشید و قلعه معروف هندوان را در آن شهر باخاک یکسان ساخت و در این شهر اعلان پادشاهی کرد. در سال ۱۴۸۰ میلادی در زمان تیموریان در سدۀ پانزدهم میلادی در دهکدۀ خیران در بلخ مرقد حضرت علی (ک) کشف مجدد شد. این آرامگاه قبل از حملۀ چنگیز نیز در زمان سلجوقیان موجود بود. سلطان حسین تیموری در اطراف مرقد مذکور تهداب شهرکی را گذاشت که امروز به نام شهر مزارشریف یاد می‌شود و مرکز ولایت بلخ است.

بعد از تیموریان حدود دو صد سال بلخ جزئی از قلمرو شیانیان و اشترخانیان بود و در زمان احمد شاه درانی بلخ جزء دولت او شد و پس از ۱۸۰۱ تا آغاز پادشاهی امیر دوست محمد خان یعنی سال ۱۸۳۶ میلادی توسط حکام محلی اداره می‌شد و حکومت خود مختار داشت. بلخ از زمان امیر دوست محمد خان از سال ۱۸۳۶ تا کنون به حیث یکی از ولایت‌های عمده افغانستان نقش کلیدی در تمام تحولات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی کشور دارد.

در زمان امان الله خان (۱۹۹ – ۱۹۲۹ ) شاه در سفری که به ولایت بلخ داشت رسما ًنام مزارشریف را به آن گذاشت و از آن زمان به بعد شهر مزار شریف به حیث مرکز ولایت بلخ و مرکز زون شمال افغانستان که ولایت‌های همجوار را در بر می‌گیرد از اهمیت زیادی برخوردار است. در زمان پادشاهی امیر حبیب الله کلکانی( جنوری۱۹۲۹ – ۱۵ اکتوبر ۱۹۲۹) به ولایت بلخ نیروهای شوروی حمله کردند اما در اثر مقاومت مردم شهر های مزارشریف و خلم دوباره عقب زده شدن. در زمان پادشاهی محمد نادر شاه(۱۶ اکتوبر ۱۹۲۹ – ۸ نوامبر ۱۹۳۳) قیام مهاجران شوروی در شمال افغانستان توسط نیروهای دولتی فرونشانده شد در زمان پادشاهی محمد ظاهر شاه (۸ نوامبر ۱۹۳۳ – ۱۷ جولای ۱۹۷۳) نقشۀ جدید شهری مزار شریف  و ولسوالی بلخ تطبیق شد و از همین دوره به بعد شهرمزارشریف مرکز ولایت بلخ بعد از کابل، قندهار، و هرات چهارمین شهر بزرگ و مهم افغانستان است. در ولایت بلخ، امروز تاسیسات بزرگ صنعتی، علمی، فرهنگی و تجارتی فعالیت می‌کنند.  بلخ در سال‌های جهاد (۲۷ اپریل ۱۹۷۸ تا ۲۸ اپریل ۱۹۹۲) که حزب دموکراتیک خلق افغانستان (حزب وطن) در افغانستان حاکمیت داشت و همچنان در سال‌های حاکمیت طالبان یکی از مراکز عمدۀ مبارزات آزادی‌خواهانه و از نقاط کلیدی افغانستان بود که در پیروزی مجاهدین در ۲۸ اپریل  ۱۹۹۲ و همچنان در سرنگونی رژیم طالبان در ۱۰ نوامبر ۲۰۰۱ نقش اساسی را بازی کرده است.

در تمام سال‌های جهاد و مقاومت فرزندان بلخ از خود فداکاری‌های زیادی را نشان داده اند. امروز ولایت بلخ با داشتن ۱۴ ولسوالی و یک شهر بندری به‌نام حیرتان مرکز بزرگ علمی، فرهنگی، اقتصادی و صنعتی افغانستان است. از جمله بزرگترین کارخانه پتروشیمی در منطقه به‌نام فابریکات کود وبرق در همین ولایت فعالیت می‌کند. دانشگاه بلخ که در سال ۱۹۸۶ میلادی تاسیس شده است با داشتن دانشکده‌های ادبیات و علوم بشری، انجنیری، زراعت، اقتصاد، حقوق و علوم سیاسی، شرعیات، طب، و آموزش و پرورش از نهاد‌های مهم علمی فرهنگی کشور است و همچنان ریاست معارف بلخ از دوران  امان الله خان بدین طرف از طریق مکتب‌های ابتدائی، متوسطه و لیسه‌های خود در خدمت آموزش و پرورش فرزندان این ولایت قرار دارد. در ولایت بلخ نهاد و انجمن‌های آزاد فرهنگی و اجتماعی نیز فعالیت دارند از جمله انجمن آزاد نویسندگان بلخ از سال ۱۹۷۷ تا کنون در این‌جا فعال است و کانون فرهنگی مولانا از سال ۱۹۸۹ بدین‌سو فعالیت دارد. در سال ۲۰۰۵ میلادی مرکز فرهنگی به‌نام “خانه مولانا” به کوشش استاد عطا محمد نور والی بلخ ایجاد شده است. در ولایت بلخ امروز در حدود ۵۰ نشریه دولتی و آزاد چاپ و نشر می‌شوند. علاوه از رادیو تلویزیون ملی بلخ نه رادیوی آزاد به‌نام‌های رابعه بلخی ویژه زنان، ستاره سحر، نهاد، کلید، نوا، آرزو، لحظه و دلارام در مزار شریف و رادیوی نوبهار بلخ در ولسوالی بلخ و یک تلویزیون خصوصی به‌نام آرزو در شهر مزار شریف فعالیت دارند.

همچنان مراکز عمدۀ تجارتی ، شرکت‌های تجارتی و بازارهای کالا‌ها در ولایت بلخ در شهر مزار شریف به تعداد فراوان فعالیت دارند. از جمله بازار تجارتی کفایت در شهر مزار شریف یکی از مراکز بزرگ تبادلۀ اسعار در افغانستان است. و نیز بازار باختر، بازار سینا فر، بازار طلایی و غیره از مراکز دیگری بازرگانی در بلخ اند. مظاهر گوناگون تمدن معاصر در بلخ هویدا است و این ولایت از امنیت بسیار خوبی برخوردار است و از همین‌رو کار های عمرانی و بازسازی در آن به شدت جریان دارد و روز تا روز سیمای شهر مزار شریف به شهر های متمدن جهان نزدیک‌تر شده می‌رود. در ولایت بلخ مردم در صلح و صفا زندگی می‌کنند زنان در ولایت بلخ نسبت به نقاط دیگر کشور از آزادی‌های بیشتری برخوردار اند و نمایندگی‌های احزاب سیاسی مختلف در بلخ فعالیت دارند. آرامگاه حضرت علی (ک) چهارمین جانشین پیغمبر اسلام (ص) در شهر مزار شریف به این شهرو این ولایت تقدس خاصی بخشیده است و همه ساله در آغاز سال نو وجشن باستانی نوروز که از ۲۱ مارچ آغاز می‌یابد مردمان زیادی در داخل و خارج از کشور جهت زیارت به مرکز بلخ سرازیر می‌شوند، و همچنان بلخ به خاطر اهمیت بزرگ تاریخی ، فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی خود همواره میزبان هییت‌های داخلی و خارجی می‌باشد.

ولایت بلخ

ولایت بلخ از جمله ولایات شمالی افغانستان به شمار میرود. مرکز این ولایت، شهر مزارشریف میباشد. به طرف شمال آن دریای آمو، شمال شرق آن ولایات کندز و بغلان، شرق و جنوب آن ولایت سمنگان و به طرف غرب آن ولایات سرپل و جوزجان واقع میباشد.

معرفی مختصر والی برحال ولایت بلخ

براساس خبرنامه مورخ ۲۷ قوس سال ۱۳۹۶ خورشیدی دفر مطبوعاتی اداره ارگانهای محلی «استعفای استاد عطا محمد نور، رسماً توسط مقام عالی ریاست جمهوری منظور گردیده است، رهبری اداره ارگانهای محلی، با در نظر داشت اصل تغییر و تبدیل برای اصلاحات، از خدمات بی شائبۀ، استاد عطاء محمد نور، در عرصه حکومتداری محلی خوب، به حیث والی قبلی بلخ، اظهار سپاس می نماید… و موفقیت مزید را برای انجیر محمد داود، در عرصه حکومتداری محلی خوب در سطح ولایت بلخ خواهان است.

انجیر محمد داود، یکی از چهره های درخشان جهاد و مقاومت، وابسته به حزب جمعیت اسلامی، اصالتا از ولایت بلخ و متولد سال

۱۳۳۳  هـ.ش می باشند. وی دوران تعلیم ابتدایی و عالی شان را در ولایت بلخ سپری نموده و تحصیلات عالی شان را در بخش استخراج نفت و گاز در کشور انگلستان به پایان رسانیده است. انجنیر محمد داود ضمن تسلط کامل به زبانهای ملی کشور، به زبانهای انگلیسی و روسی نیز تسلط دارند.

بعد براساس پیشنهاد اداره ارگانهای محلی و حکم شماره ) ۱( مورخ ۲/ ۱/ ۱۳۹۷ مقام عالی ریاست جمهوری، محمد اسحاق رهگذر فرزند محمد رسول، به عوض محرم انجنیر محمد داوود فرزند عبدالفتاح بحیث والی بلخ، تقرر حاصل نمود که هم اکنون مصروف وظایف رسمی شان بحیث والی بلخ می باشند.

شورای ولایتی بلخ

شورای ولایتی بلخ، مرکب از ۱۹ عضو میباشد، که از جمع آنها، ۱۵ مرد و ۴ زن میباشد. طی انتخاباتی که بتاریخ ۲۷ عقرب سال

۱۳۹۶ ه ش. برگزار شد، محمد افضل حدید از قوم تاجیک به حیث رییس، سید عبدالله مرور از قوم سادات به حیث معاون و شجاع الدین

شجاع عضو پیشین و از قوم ازبیک به حیث منشی این شورا برگزیده شدند.

# اسم و تخلص موقف جنسیت
۱ داکتر محمد افضل حدید رئیس مرد
۲ سیدعبدالله مسرور معاون مرد
۳ شجاع الدین شجاع منشی مرد
۴ رئیس عبدالخالق عضو مرد
۵ محمد ابراهیم خیر اندیش عضو مرد
۶ بشیر احمد عزیز الله عضو مرد
۷ استاد عبدالوکیل عضو مرد
۸ محمد صالح مرادی عضو مرد
۹ طاهره حقجو عضو زن
۱۰ محمد هاشم عظیمی عضو مرد
۱۱ ذبیح الله کاکر عضو مرد
۱۲ رامین رمضان عضو مرد
۱۳ الحاج شاه محمد جمالی عضو مرد
۱۴ محمد امین دره صوفی عضو مرد
۱۵ غلام سخی لاله عضو مرد
۱۶ ریحان سادات عضو زن
۱۷ بی بی نسای نوری عضو زن
۱۸ داکتر رحیمه رحیمی تره کی عضو زن
۱۹ محمد آصف مهمند عضو مرد

 

شاروالی مرکز ولایت بلخ
عواید تحصیل شده سال ۱۳۹۶ نام شاروال درجه مرکز ولایت #
۴۰۶٫۸۴۶٫۳۱۰ محمد نصیر   مزارشریف بلخ  
شاروالی های ولسوالی های بلخ
عواید تحصیل شده سال ۱۳۹۶ نام شاروال درجه   شاروالی #
۲۰۷۱۷۷۹۰ عبدالوکیل ۱ بلخ ۱

۳۲۵۸۹۰۰۸

حبیب الله ۱ خلم ۲
۶۲۱۵۰۸۵ محمد یوسف ولسوالی دولت آباد

حیرتان

۳
۵۴۶۱۰۰۰  
ولسوالی‌های ولایت بلخ
         # نام ولسوالی مرکز ولسوالی نام ولسوال درجه ولسوالی مساحت به

KM2

تعداد قریه جات
۱ بلخ بلخ گل باز اول ۶۲۰٫۳۰۶۴۴۷ ۱۲۸
۲ نهر شاهی نهر شاهی اول ۱۳۳۳٫۳۱۰۴۵۵ ۰۴۶
۳ دولت آباد دولت اباد امیر محمد اول ۱۶۵۲٫۴۷۳۲۹۵ ۰۸۷
۴ شولگره شولگره سراج الدین عابد اول ۱۷۹۶٫۷۹۰۷۷۹ ۱۱۵
۵ خلم خلم اول ۲۷۷۴٫۵۲۷۰۲۶ ۰۳۹
۶ شورتیپه بوزاریغ محمد کریم دوم ۱۳۷۰٫۶۴۲۸۳۹ ۰۲۳
۷ چاربولک کهنه چاربولک ذبیح الله زاهد دوم ۵۷۳٫۵۱۲۴۴۵۹ ۱۱۱
۸ چمتال قریه بای تیمور میرویس هوتک دوم ۱۰۳۱٫۴۷۸۹۷۳ ۱۷۶
۹ کلدار کلدار دوم ۹۹۵٫۹۱۶۴۳۴ ۰۱۷
۱۰ دهدادی دهدادی ولی شاه دوم ۲۵۴٫۹۳۰۳۴ ۰۵۸
۱۱ مارمل مارمل فضل الدین خرمی جسور دوم ۵۴۴٫۰۳۰۸۹۴ ۰۲۹
۱۲ کشنده آقکبرک عبدالغفور همراه دوم ۱۲۳۹٫۸۹۸۵۹۳ ۱۸۷
۱۳ چارکنت قریه شرشر ملا خیر الله دوم ۱۰۷۹٫۶۰۶۰۸۹ ۰۸۶
۱۴ زاری قریه بوری جعفر دوم ۸۹۴٫۹۱۷۲۳۷۵ ۱۵۹
  • ولسوالی بلخ

ولسوالی بلخ در ۲۰ کیلومری شهر مزارشریف واقع بوده، که سرحد مشرک با ولسوال یهای دولت آباد، دهدادی، چمتال، نهرشاهی و چهاربولک دارد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
۱۲۷ علم خیل ۸۵ غندان علیا ۴۳ ایلقچی پائین ۱
۱۲۸ غربهای لب سرک ۸۶ غندان سفلی ۴۴ ایلقچی بالا ۲
۱۲۹ غندی عربها ۸۷ نووارد غندان ۴۵ گدای خیل ۳
۱۳۰ نواباد کوتگی ۸۸ تره خیل ورشو ۴۶ نوواردندوکی پائین ۴
۱۳۱ کوتگی ۸۹ ورشو ده بی بی ۴۷ ایلقچی نووارد ۵
۱۳۲ دوه گی یا عبدالرحیم زی ۹۰ بهاوالدین ۴۸ کابلی ها ۶
۱۳۳ چهارسنگ ۹۱ خواجه غولک ۴۹ سلطان خواجه ولی ۷
۱۳۴ بنگاله ۹۲ نووارد خواجه غولک ۵۰ نغاره قول ۸
۱۳۵ عربها ی بنگاله ۹۳ غلام جان ۵۱ شهاب عربیه ۹
۱۳۶ ثمرقندیان ۹۴ چقش وطنی ۵۲ شهاب تاجکیه ۱۰
۱۳۷ حصارک ۹۵ نووارد چقش ۵۳ شهاب ترکمنیه ۱۱
۱۳۸ ده راضی ۹۶ مهاجرین چقش ۵۴ شهاب ازبکیه ۱۲
۱۳۹ تیمورسرای ۹۷ نووارد ماشک ۵۵ باغ شور مهمندان ۱۳
۱۴۰ بابه یوسف ۹۸ ماشک ۵۶ طلاو ۱۴
۱۴۱ پیازکار ۹۹ ماشک بابه چرخی ۵۷ مهمندان ۱۵
۱۴۲ چهارگنبد ۱۰۰ دوببل مهندان ۵۸ سالار زئی دوبیل مهمندان ۱۶
۱۴۳ بانده ۱۰۱ عربهای شور ۵۹ بوریا باف ۱۷
۱۴۴ ده قاضی ۱۰۲ نواباد قلعچه ۶۰ قرلق ۱۸
۱۴۵ نواباد جوی شیران ۱۰۳ توژنه ناصری ۶۱ حسین خیل ۱۹
۱۴۶ قنغرات ۱۰۴ امیر خیل ۶۲ گورتیپه ۲۰
۱۴۷ رباط ۱۰۵ خانقا تروکی ۶۳ نووارد میدان ۲۱
۱۴۸ شیگی ۱۰۶ زرگران ۶۴ پنج پیکال ۲۲
۱۴۹ حاجی کوت ۱۰۷ چهارباغ گلشن ۶۵ دیوالی ۲۳
۱۵۰ عزیز آباد ۱۰۸ سرنهر عبدالله ۶۶ نووارد دیوالی ۲۴
۱۵۱ موی مبارک ۱۰۹ قلعچه یا سپین کوت ۶۷ میدان ۲۵
۱۵۲ آسیاب قناق ۱۱۰ سرای ۶۸ کتوری نووارد یا توخی ۲۶
۱۵۳ ده قاضی هزاره ها ۱۱۱ کته خیل ۶۹ کتوری سفلی ۲۷
۱۵۴ کشکک ۱۱۲ نووارد کته خیل ۷۰ ورته شاخ ۲۸
۱۵۵ ذوله کی مهمندان یا نووارد اوفه ملک ۱۱۳ سالارز ئی ۷۱ تکه ترکمن اصفهان ۲۹
۱۵۶ اوفه ملک ۱۱۴ دندوکی یا ارغنداب ۷۲ اصفهان ۳۰
۱۵۷ مندوزی کشکک ۱۱۵ نووارد خسبک یا دولت زی ۷۳ کتوری نیازی ۳۱
۱۵۸ مندوزی ۱۱۶ نووارد دندوکی بالا ۷۴ پنجاه جریب ۳۲
۱۵۹ شهاب افغانیه ۱۱۷ خسبک وطنی ۷۵ کتوری دولت زی ۳۳
۱۶۰ نو اباد بهاوالدین ۱۱۸ دیوالگی حسن خیل ۷۶ برمزید بالا ۳۴
۱۶۱ شهرک زیبا ۱۱۹ والگی ۷۷ داگو ۳۵
۱۶۲ چهار سرکه بلخ ۱۲۰ نووارد چمن بوکه ۷۸ قیصر خیل ۳۶
۱۶۳ آغه بائی ۱۲۱ نووارد بوکه ۷۹ اخندزاده ۳۷
۱۶۴ خواجه سنگ لیس ولی ۱۲۲ دینار خیل ۸۰ ارغون ۳۸
۱۶۵ نو آباد بابه قو ۱۲۳ نو آباد خسپک ۸۱ نووارد دیرگی ۳۹
  ۱۲۴ اومکی ۸۲ نووارد زوزان ۴۰
  ۱۲۵ بوکه ۸۳ دیره گی ۴۱
  ۱۲۶ مرگین تپه ۸۴ پلاس پوش ۴۲

ولسوالی    ۲- چارکنت

ولسوالی چارکنت از جمله ولسوالی های کوهستانی بلخ به شمار میرود و در ۴۵ کیلومری جنوب شرق شهر مزارشریف واقع میباشد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
پرواز علیا ۸۵ قشلاق حاجی عصا ۵۷ لشکرقاق ۲۹ تره لی ۱
ریجند ۸۶ کوش پائین ۵۸ نو اباد ۳۰ قبرغه ۲
خواجه چنار ۸۷ خرابه کوشانیان ۵۹ دونغز بلاق ۳۱ خواجه قبتال ۳
شادیان ۸۸ شاه انجیر سفلی ۶۰ ای بلاق ۳۲ قورغ ۴
باغ گهنه ۸۹ کوش بالا ۶۱ اسلام اباد ۳۳ کهنه قشلاق ۵
بهراب ۹۰ حسین بای ۶۲ میرگنشینه ۳۴ قلعه نائب سالار ۶
پرواز سفلی ۹۱ کابلی ها ۶۳ یکه تال ۳۵ اب تال ۷
چارمغز سای پائین ۹۲ اوزن چاه ۶۴ قشلاق قول ۳۶ حاجی برات ۸
چارمغز سای بالا ۹۳ کوشانی بیضه ۶۵ شرشرعلیا ۳۷ چارمحله ۹
حسن اباد ۹۴ جر شیخک ۶۶ اب دره ۳۸ قشلاق زرگرها ۱۰
داخل سای ۹۵ قره چقل ۶۷ کرمک لیک ۳۹ نانوائی ۱۱
سر مزار ۹۶ قالین قاق علیا ۶۸ شش خانه ۴۰ رامزا ۱۲
سنگر بالا ۹۷ قالین قاق سفلی ۶۹ بوریا باف ۴۱ سفید چشمه ۱۳
غنداب ۹۸ خواجه برهان ازبکیه ۷۰ شاه انجیر علیا ۴۲ بابه قوانچی ۱۴
فقیر آباد ۹۹ خواجه برهان قلعه حاجی شریف ۷۱ شاه انجیر سفلی ۴۳ شرشر سفلی مرکز ولسوالی ۱۵
گذر بالا ۱۰۰ کهنه جر ۷۲ فاطمه چشمه ۴۴ گرگاب ۱۶
گذر پائین ۱۰۱ علی قاق ۷۳ خواجه بندی ۴۵ سر اسیاب ۱۷
لب حوض ۱۰۲ قربان قدوق ۷۴ کورچه ۴۶ پاک بر ۱۸
لب قدق ۱۰۳ اب دان ۷۵ پس قدوق ۴۷ شور بلاق ۱۹
ملا اقغان ۱۰۴ نو اباد قری غاچ ۷۶ ورض علی ۴۸ نو اباد شور بلاق ۲۰
نو آباد ۱۰۵ قشلاق محمد کریم بای ۷۷ نواباد ۴۹ خانقاه ۲۱
هاشم آباد ۱۰۶ شورابکه گورد ره ۷۸ کور ه گاه ۵۰ حویلی ۲۲
لب جوی ۱۰۷ پیوند داد ۷۹ جان بلاق ۵۱ اب خانه ۲۳
پشت باغ ۱۰۸ سرخ کوچه ۸۰ بری پیتو ۵۲ گیرو علیا ۲۴
گذر قاضی ۱۰۹ ملا نظرعلی بای ۸۱ میانه پشته ۵۳ گیرو سفلی ۲۵
۱۱۰ هزاری ۸۲ قربان بای ۵۴ سنگ قلعه ۲۶
۱۱۱ گور نظر ۸۳ غاچ میر حاجی ۵۵ تندورک ۲۷
۱۱۲ دشتی ۸۴ قشلاق خان محمد ۵۶ نو اباد تندورک ۲۸

ولسوالی چمتال

ولسوالی چمتال به طرف غرب مزارشریف واقع گردیده است و در ۳۴ کیلومری آن موقعیت دارد. مسجد چشمه شفا، تپه امام صاحب چمتال و زیارت زین العابدین بیمار هم درین ولسوالی برحال است.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
چقناق عبدالباقی ۱۳۳ چشمه گزه سفلی ۸۹ جرقلعه ۴۵ خضرخیل ۱
حید رعلی یکرویه ۱۳۴ سنگی ورحیم بای ۹۰ مزار قل ۴۶ فاطمه خیل امام صاحب ۲
چقناق حاجی حبیب الله ۱۳۵ قول خیل گزه علیا ۹۱ جرقلعه ۴۷ کمسانی امام صاحب ۳
چقناق حاجی خواجه نظر ۱۳۶ شمس الدین گزه علیا ۹۲ سرجرقلعه ۴۸ توکل خان ۴
غرملی ادم سنگ ۱۳۷ بولک قلعه گزه علیا ۹۳ چهاراسیاب ۴۹ ملا خدایرحیم جوی شور ۵
غرملی زیر چادر ۱۳۸ حاجی جمعه گزه سفلی ۹۴ شوراب افغانیه ۵۰ بلوچ نو شار ۶
کلتاز ۱۳۹ انجلی گزه سفلی ۹۵ ینگی قلعه ۵۱ شش پیکال تیمورک ۷
لوغمان ۱۴۰ ابفروشی گزه سفلی ۹۶ بابه سنجد ۵۲ ناقلین نو شار ۸
اق چشمه ۱۴۱ خربوزه خور گزه سفلی ۹۷ نووارد فولادا ۵۳ ترکی های نو شار ۹
جر میر ۱۴۲ اق کمرچقناق ۹۸ فولاد خله چی ۵۴ نوشهر للی زی ۱۰
افغان چهارسای ۱۴۳ حاجی رستم چقناق ۹۹ مرکزولسوالی بای تیمور ۵۵ جوی شور وطنی ۱۱
بورمه ۱۴۴ حاجی نبی یک رویه ۱۰۰ مزار قره ۵۶ نووارد ترکی امام صاحب ۱۲
سیمسای ۱۴۵ ملا احمد علی ۱۰۱ جنگل چمتال ۵۷ سادات امام صاحب ۱۳
گل بلاق ۱۴۶ حاجی سید مراد ۱۰۲ شورابی ۵۸ ترکی امام صاحب ۱۴
قدوق دولت ۱۴۷ حاجی ملا جمعه گزه علیا ۱۰۳ نو اباد شور ابی ۵۹ نووارد پشمک قلعه ۱۵
مغلان ۱۴۸ مقیم بای گزه علیا ۱۰۴ قشلاق گل محمد چمتال ۶۰ پشمک قلعه عربها ۱۶
توغدان علی ۱۴۹ امام قل بای ۱۰۵ چمتال ۶۱ پشمک قلعه ۱۷
قزل سای ۱۵۰ حاجی بابه مراد ۱۰۶ چترالیان ۶۲ عرب مزاری نظرمحمد بای ۱۸
بلوچ ۱۵۱ پیر نظربای بیش دره ۱۰۷ رباط بالا ۶۳ بلوچ جوی شور ۱۹
چهلتن تیموریان ۱۵۲ چیپ یکرویه ۱۰۸ رباط پائین ۶۴ هوتکی نو شار ۲۰
ازوان قدوق ۱۵۳ حاجی برفی یک رویه ۱۰۹ میر قاسم ۶۵ خلیل خیل مومند ۲۱
تخته پائین ۱۵۴ چیپ قلندری بای ۱۱۰ سر اسیاب ۶۶ کاکران نوشار ۲۲
چهلتن عربها ۱۵۵ چیپ قره ول ۱۱۱ بند ایشان ۶۷ عرب مزاری ایران ۲۳
سردره ۱۵۶ قربان مراد بای پیش دره ۱۱۲ پالو ۶۸ عرب مزاری پائین ۲۴
مچل ده ۱۵۷ عمر قول بای پیشدره ۱۱۳ زولی ۶۹ عرب مزاری سید گل بای ۲۵
اق شهید ۱۵۸ عیسی خان پیشدره ۱۱۴ اسیاب شرف ۷۰ عرب مزاری بالا ۲۶
چشمه جر چندی گزه علیا ۱۵۹ شاه نظرپیشدره ۱۱۵ نووارد تیمور ۷۱ مغلان نو شهر ۲۷
امام بکری ۱۶۰ کنجه بای پیشدره ۱۱۶ اورزگانی ۷۲ جر قلعه نو شار ۲۸
قلعه حاجی حسن ۱۶۱ عثمان بای ۱۱۷ نووارد اورزگانی ۷۳ علی زائی نوشاربلخرزی ۲۹
تخته بالا چهلتن ۱۶۲ بالا کوه ۱۱۸ حاجی قیوم بای ۷۴ مهمند نو شهر ۳۰
شهرنو ۱۶۳ مسجد سوخته گل گل بای ۱۱۹ گروبای ۷۵ علی زائی نو شاربلوچ پائین ۳۱
شور چه ۱۶۴ حاجی تاج محمد صدمیش ۱۲۰ عرب سیاه خانه امام صاحب ۷۶ علی زائی نوشار بلوچ بالا ۳۲
بورچی ۱۶۵ شاه گل صدمیش ۱۲۱ تکابی امام صاحب ۷۷ نووارد اسیاب گرگ ۳۳
قدوق بیل ۱۶۶ حاجی جان میرصدمیش ۱۲۲ چیلی سنگ اب گزه سفلی ۷۸ نو اباد اسیاب گرگ ۳۴
قزل قدوق ۱۶۷ بای خان صد میش ۱۲۳ بارگاه ترکمنیه ۷۹ اسیاب گرگ ۳۵
قزل تغرق ۱۶۸ سریکرویه گل آغا ۱۲۴ بارگاه افغانیه ۸۰ اسیاب فرقه ۳۶
حاجی نادر بلوچ ۱۶۹ حاجی محمد گل یکرویه ۱۲۵ چشمه گذار ۸۱ بالک بای ۳۷
یکه پسته ۱۷۰ یکرویه ۱۲۶ امیر بای گزه سفلی ۸۲ ناقلین قلعه رزاق ۳۸
حاجی جمال شاه ۱۷۱ قبرغه ۱۲۷ ملا جلات گزه سفلی ۸۳ بابری ۳۹
حاجی عثمان مومند ۱۷۲ قمشلی عزت بای ۱۲۸ چک باشی گزه سفلی ۸۴ موسی خان ۴۰
۱۷۳ قمشلی ۱۲۹ بابه یخش قول گزه سفلی ۸۵ قلعه رزاق ۴۱
۱۷۴ قمشلی علم بای ۱۳۰ حق داد گزه سفلی ۸۶ قلعه الله نور ۴۲
۱۷۵ کورچه بالا ۱۳۱ شیر علی زی گزه سفلی ۸۷ سر اسیاب ابراهیم خان ۴۳
۱۷۶ کورچه پائین ۱۳۲ چلی خیل گزه سفلی ۸۸ ملا عبدالمنان ۴۴

ولسوالی چاربولک

ولسوالی چاربولک به طرف شرق شهر مزارشریف و در شاهراه شبرغان موقعیت دارد.مساحت این ولسوالی ۵۱۱ کیلومتر مربع و متشکل از۱۰۶ قریه میباشد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
ایل اباد ۹۱ برگور تپه ۶۱ شال ارق ۳۱ نووارد سالبارون ۱
ستن ۹۲ اق تیپه ۶۲ ناصری ۳۲ سالبارون ۲
خانه اباد ژنگوری ۹۳ نووارد سبزیکار ۶۳ نووارد سالا تیپه ۳۳ لوچک ارق ۳
نوی کوت ۹۴ نووارد کهنه چاربولک ۶۴ سالار تیپه ۳۴ ده نو ۴
تیگی شوریان ۹۵ کهنه چاربولک ۶۵ بیست پیکال ۳۵ برلوک ۵
پیروکلی ژنگوری ۹۶ سبزیکاروطنی ۶۶ سبوسخورتیمورک ۳۶ کوک اباد ۶
نووارد تیگی ۹۷ نووارده قروچی بلوچان ۶۷ چوبه کرنیل خیل تیمورک ۳۷ قریش ۷
ارزنکار وطنی ۹۸ قروچی وطنی ۶۸ ملک سید عالم کلی ۳۸ نووارد خواجه روشنائی ۸
نووارد زکزگ ۹۹ ورناغه نو ۶۹ چوبه مجر خیل تیمورک ۳۹ نووارد هزاره ۹
نووارد زکزگ  قندهاری ۱۰۰ قزل قلعه وطنی ۷۰ لبک ۴۰ نووارد ادینه مسجد ۱۰
زکزگ وطنی ۱۰۱ نووارد قوره چی تاجیکان ۷۱ تیمورک سفلی ۴۱ ادینه مسجد وطنی ۱۱
قشلاق حاجی سخی داد ۱۰۲ نووارد قوره چی سلیمان خیل ۷۲ تیمورک علیا ۴۲ نووارد ادینه مسجد ۱۲
شش پیکال ۱۰۳ نووارد وچه ونه  قندهاری ۷۳ یوزتیپه ۴۳ نوواردشیخ تاش تیمور افغانیه ۱۳
قشلاق ملا خدایرحیم ۱۰۴ مسگرژنگوری ۷۴ نووارد قنداری اق تپه ۴۴ نووارد دییاس ۱۴
عرب قشلاق سالار تیپه ۱۰۵ گل اغا ژنگوری ۷۵ نووارد اق تیپه افغانیه ۴۵ شیخ تاش تیموروطنی ۱۵
آب فروشان ۱۰۶ بهلول خیل ژنگوری ۷۶ جرگی وطنی رحمت اباد ۴۶ نوواردقزل قلعه خدران ۱۶
۱۰۷ نوواردقورچی اورنگ ۷۷ دلبجین بالا شلخی ۴۷ نووارد قزل قلعه غوریان ۱۷
۱۰۸ نووارد وچه ونه خدران ۷۸ نووارد افغانیه شلخی ۴۸ ماله یا شتی ۱۸
۱۰۹ نووارد قورچی اکاخیل ۷۹ نووارد شلخی ۴۹ کهنه ورناغه ۱۹
۱۱۰ ده ایاس مهاجرین وطنی ۸۰ خواجه گل برادر ۵۰ نووارد کهنه ورناغه وطنی ۲۰
۱۱۱ شیخ تاش تیموریان ۸۱ نووارد درغن ۵۱ احمد اباد ۲۱
۱۱۲ تورتیگه و موش خوریا ۸۲ مرکزولسوالی چهاربولک ۵۲ نووارد احمد اباد ۲۲
۱۱۳ گله جوی یا تانه ۸۳ نووارد درغن سلیمان خیل ۵۳ خواجه روشنائی ۲۳
۱۱۴ نووارد بهرام خیل ۸۴ سپین کی وطنی ۵۴ نووارد چوچک ۲۴
۱۱۵ نووارد عمر خیل ۸۵ نووارد سپین کی وطنی ۵۵ چوچک وطنی ۲۵
۱۱۶ نووارد وچه ونه خان ولی ۸۶ درغن ۵۶ قریش تپه منگولیی ۲۶
۱۱۷ نووارد وچه ونه توخی ۸۷ نووارد اقتیپه ۵۷ هزارچکش ۲۷
۱۱۸ سکندر خیل ژنگوری ۸۸ نووارد گور تپه ۵۸ دلبجین پائین شلخی ۲۸
۱۱۹ ککرک ژنگوری ۸۹ گور تپه ۵۹ نووارد جرگی وطنی ۲۹
۱۲۰ وچه ونهوطنی ایلمان ۹۰ نواباد تیمورک علیا ۶۰ نووارد قربشته ۳۰

ولسوالی خُلم

ولسوالی خُلم در ۵۵ کیلومری شهر مزارشریف و به طرف شمال شرق آن قرار دارد. این ولسوالی سرحد مشرک با ولسوالی قلعه زال و ولسوالی چهاردره کندز، نهر شاهی، مارمل، حضرت سلطان، نخچیر و کلدار دارد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
۳۷ حاجی علی ۲۵ شاهی خیل عربیه ۱۳ بابه صدیق ۱
۳۸ شهیدان ۲۶ چوچمن ۱۴ ترکمن ها ۲
۳۹ ینگی آریغ ۲۷ گذربالا ۱۵ ده ورده ۳
۴۰ خوش توت ۲۸ ده حسن ۱۶ ده نو ۴
۴۱ صیاد ۲۹ کهنه خلم ۱۷ نائب اباد ۵
۴۲ سیغانچی ۳۰ شور تیپه ۱۸ خواجه الغار ۶
۴۳ وردکی ها ۳۱ سردار خان ۱۹ ولجتو ۷
۴۴ ۳۳ اسمعیل خیل ۲۰ جوی قجر ۸
۴۵ ۳۳ چهل دزد ۲۱ قچرعبدالرزاق ۹
۴۶ ۳۴ غازی اباد بالا ۲۲ شاهی خیل مربوط جوی قچر ۱۰
۴۷ ۳۵ غازی اباد پائین ۲۳ باغات گلی ۱۱
۴۸ ۳۶ پادشاه مردان ۲۴ لوگری ها ۱۲

ولسوالی دهدادی

ولسوالی دهدادی به طرف جنوب شرق شهر مزارشریف واقع میباشد. این ولسوالی سرحد مشترک با ولسوال های چمتال، نهرشاهی، بلخ، چهارکنت و شولگر دارد که مساحت آن ۲۳۳ کیلومتر مربع میباشد. قلعه جنگی این ولسوالی از آبدات تاریخی آن محسوب میشود.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
فامیلی های رهایشی کود برق ۴۹ خانقاه خورد ۳۳ بابه قشقار ۱۷ قول تیمور ۱
نواباد توخته ۵۰ نوآباد مرکز ولسوالی ۳۴ چهل دختران علیا ۱۸ ده سوار ۲
نو اباد خاصه پز ۵۱ امرانکوت ۳۵ چهل دختران سفلی ۱۹ چهلگزی ۳
توخته بالا ۵۲ گذر عربهامرکزولسوالی سابق ۳۶ ترکمنیه شیر اباد ۲۰ چهلگزی پغمانین ۴
چهارسرک توخته ۵۳ پل نانوائی ۳۷ یکه باغ شیراباد ۲۱ جوی شهر ۵
توخته پائین ۵۴ گذرچارتاقی ۳۸ خواجه امیرجان ۲۲ یکه توتات ۶
پارک های کود برق ۵۵ گذرریگستان ۳۹ پغمانی ها ۲۳ نگاری ۷
کاریز خورد ۵۶ گذرایوب شیرمست ۴۰ شیراباد سفلی ۲۴ ماشی ۸
کاریز کلان ۵۷ هزار جریب ۴۱ گذر عربها شیراباد علیا ۲۵ زمبوکان ۹
۵۸ نواباد هزار جریب ۴۲ شیراباد علیا ۲۶ خاصه پز ۱۰
۵۹ فامیلی های فرقه ۴۳ ده عبدالله ۲۷ حسین خیل ۱۱
۶۰ پل شفاخانه ۴۴ نعمت بای ۲۸ بابا کهنه ۱۲
۶۱ گل اباد ۴۵ ابول بای ۲۹ شیخ اباد ۱۳
۶۲ پشت باغ ۴۶ پل بابو ۳۰ عباس خان ۱۴
  چهاردنگ توخته ۴۷ کرملک ۳۱ گذرایشانها ۱۵
  فضل اباد ۴۸ خانقاه کلان ۳۲ قلعه عباس خان ۱۶

ولسوالی زاری

ولسوالی زاری به طرف جنوب شهر مزارشریف واقع است که مساحت آن ۸۹۵ کیلومتر میباشد. این ولسوالی قبلاً از مربوطات ولسوالی کشنده بود.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
کوچه اغز ۱۴۲ گلابی ۹۵ کوه کلان ۴۸ اومکی ۱
خاک باتک ۱۴۳ دره سبستان ۹۶ کوله برده ۴۹ میرزا کمر ۲
دره مغزار ۱۴۴ سمک ها ۹۷ بندهرعلی ۵۰ بلوچ ۳
دره اندو ۱۴۵ زرد الو ۹۸ دم بندک ۵۱ بلوچ پسته ۴
نگاری ۱۴۶ هیل چپ ۹۹ سنگ شانده ۵۲ دلمرق بالا ۵
شکاردره ۱۴۷ هم بار ۱۰۰ بنوش ۵۳ دلمرق پائین ۶
دره فالیزی ۱۴۸ هم بخش ۱۰۱ پای و روی کوتل مشکل حل ۵۴ دم گو ۷
پسته زار ۱۴۹ سرابی بالا و پائین ۱۰۲ خون ابه ۵۵ تاق زرد ۸
الوان ۱۵۰ کته دشت ۱۰۳ کلان ۵۶ جفلر ۹
ائل کلان ۱۵۱ کوتلک ۱۰۴ رامه راه ۵۷ ناوک ۱۰
قجران ۱۵۲ رنگریز ۱۰۵ صیاد ۵۸ ارچه خاکی ۱۱
بند مشک ۱۵۳ دشت قدوغ ۱۰۶ حاجی طلب ۵۹ کمال بست ۱۲
نوی رجب پائین ۱۵۴ لغام ۱۰۷ نای رجب ۶۰ نارک ۱۳
۱۵۵ غریچک ۱۰۸ ارچه جعفر ۶۱ میربک ۱۴
۱۵۶ نوی سیاگگ ۱۰۹ بیند چیپ ۶۲ عاطفی ۱۵
۱۵۷ سیاه نو ۱۱۰ لربندک ۶۳ تیغه نرم بالا و پائین ۱۶
۱۵۸ بینی گاو ۱۱۱ قفزار ۶۴ فیل بند ۱۷
۱۵۹ برف ابک ۱۱۲ جوپایه ۶۵ غوله ۱۸
۱۶۰ نر نو ۱۱۳ تو خرده ۶۶ سروازان ۱۹
۱۶۱ زرده بادام ۱۱۴ شینه ۶۷ دره ۲۰
۱۶۲ کله خان ۱۱۵ قشلاق کلان ۶۸ دهن دره ۲۱
۱۶۳ بختگان پائین ۱۱۶ سنجیتک ۶۹ مرزائی ۲۲
۱۶۴ بختگان  بالا ۱۱۷ سیاه چو بزار ۷۰ بدوق ۲۳
۱۶۵ بابه ملکی ۱۱۸ دوکان خانه ۷۱ قره خوال ۲۴
۱۶۶ هوتکی ۱۱۹ قریش ۷۲ دپسن ۲۵
۱۶۷ قلعه مراد ۱۲۰ چقورک ۷۳ نواباد ۲۶
۱۶۸ شوران پائین ۱۲۱ سه ماه ۷۴ بلهانی پائین ۲۷
۱۶۹ شوران بالا ۱۲۲ کلگ بالاو پائین ۷۵ بلهانی بالا ۲۸
۱۷۰ قلعه ایران ۱۲۳ سکفلر ۷۶ بوری ۲۹
۱۷۱ قلعه نورک ۱۲۴ بند چمبر ۷۷ ندقیچی ۳۰
۱۷۲ خازان ۱۲۵ سیاه تل ۷۸ قشلاق عرب مرکزولسوالی ۳۱
۱۷۳ خواجه بیدا ۱۲۶ هزار پیمانه ۷۹ اله تیمور ۳۲
۱۷۴ بیضا ۱۲۷ نو اباد ۸۰ قشلاق رازق ۳۳
۱۷۵ ملایان ۱۲۸ سولان ۸۱ قزاق ۳۴
۱۷۶ اب پرتاب ۱۲۹ خاکسترک ۸۲ کسکین تپه ۳۵
۱۷۷ خیابک ۱۳۰ چار خوک ۸۳ خابگاه دهقان ۳۶
۱۷۸ جوی تیمور ۱۳۱ ریگگ ۸۴ تاجیک های بالا و پائین ۳۷
۱۷۹ سنگ جلاب ۱۳۲ مختار ۸۵ اریغ سریغ ۳۸
۱۸۰ مغزار ۱۳۳ بینی سنگ ۸۶ بلند آریغ ۳۹
۱۸۱ جوی خشک ۱۳۴ زو ها ۸۷ هیل بختی ۴۰
۱۸۲ خواجه روشنائی ۱۳۵ سرپیاده راه ۸۸ رشکان ۴۱
۱۸۳ نواباد ۱۳۶ پس پیتاو ۸۹ مهنگ سای ۴۲
۱۸۴ قورغ سلطان ۱۳۷ زه غنده ۹۰ چک اب ۴۳
  قورغ شریف ۱۳۸ سر زوک ۹۱ دره کلمه ۴۴
  کپه قورغ ۱۳۹ گل بکه مرده ۹۲ سروازان ۴۵
  قورغ عباس ۱۴۰ سر چشمه ۹۳ چهاک بالا و پائین ۴۶
  هزاره مرده ۱۴۱ سرخی ۹۴ بی بی مریم ۴۷

۹ ولسوالی شولگر

ولسوالی شولگر در ۶۲ کیلومتری شهر مزارشریف واقع گردیده و به فاصله ۶۳۰ متر از سطح بحر ارتفاع دارد. این ولسوالی به طرف جنوب غرب شهر مزارشریف واقع شده است. شولگر سرحد مش رتک با کو ههای سمنگان، ولسوالی گوسفندی سرپل، ولسوالی چمتال و ولسوالی کشنده دارد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
بیره خلیلی ۹۱ قزلکم اله تابه ۶۱ سیاه اب ۳۱ نواباد ۱
پل برق سفلی ۹۲ کانگوری ۶۲ سنگ سوراخ ۳۲ بودنه قلعه دوم ۲
پل برق علیا ۹۳ طبایق کانگوری ۶۳ خواجه سکندر ملا حسن ۳۳ بودنه قلعه اول ۳
چرخ اب ۹۴ کور سنگ اب ۶۴ خواجه سکندرخلیلی ۳۴ چشمه شفا ۴
قزل کینت غربی ۹۵ اسمان کوتل ۶۵ خواجه سکندرزوارها ۳۵ قفلان دره ۵
نواباد دیوان ۹۶ اله تابه ۶۶ خواجه سکندر کریمی ۳۶ پیکان دره ۶
کهنه قشلاق ۹۷ اهودره ۶۷ خواجه سکندرعلی خان ۳۷ کوتگی ۷
نوقشلاق ۹۸ تاش گلدی ۶۸ خواجه اسکندرتاجک ۳۸ حلقه جر ۸
قشلاق پائین ۹۹ تاجک ۶۹ دولت زی صافی ۳۹ شیخ ها ۹
تی تابه ۱۰۰ زیرکمر ۷۰ قوزی خوال ۴۰ باغ پهلوان ۱۰
نو آباد قیجه قزل ۱۰۱ خیراباد ۷۱ ایله تن ۴۱ کابلی باغ پهلوان ۱۱
پیتو قشلاق قیچه قزل ۱۰۲ سراسیاب حاجی طلا بای ۷۲ وحدت اباد ۴۲ غروچی ۱۲
گوردره ۱۰۳ قلقان ۷۳ بابه عوض ۴۳ مسجد جامع باغ پهلوان ۱۳
کندلی ۱۰۴ شور بلاق ارلات ۷۴ خواجه سکندرهزاره ۴۴ سرسنگ ۱۴
جونیتو ۱۰۵ اویما حوت ۷۵ اوگلان ۴۵ قلند سفلی ۱۵
تی دقت ۱۰۶ حاجی کلان دالان ۷۶ بوراگی ۴۶ قلند علیا ۱۶
شنگ غرق ۱۰۷ دائیه دالان ۷۷ تورغنچی ۴۷ بوریا باف ۱۷
قره سم ۱۰۸ حاجی خورد دالان ۷۸ شاه گدای ۴۸ جنگلی ۱۸
سر قرش ۱۰۹ ازبکیه دالان ۷۹ خدای رحمن خان یا خانقا ۴۹ صافی ۱۹
قاغلسای ۱۱۰ باسی سربند دالان ۸۰ قوریقه خان علیا ۵۰ عربهای پیکان دره ۲۰
جلتور ۱۱۱ کته قنوش ۸۱ قوریقه خان سفلی ۵۱ رحمت اباد ۲۱
دیوان ۱۱۲ دایمرک ۸۲ رحمن خیل ۵۲ کاریز ۲۲
دندان شکن ۱۱۳ کمرک اقچه ۸۳ خواجه سبز پوشان ۵۳ سیغان ۲۳
قشم سای ۱۱۴ اقچه ۸۴ سر چشمه عربها ۵۴ حاجی خیل ۲۴
ایرمه کنده ۱۱۵ جرغه اقچه ۸۵ بلوچ ها ۵۵ ارلات قد کمر ۲۵
۱۱۶ شورچه ۸۶ جرحاجی نظربیگ ۵۶ قشلاق سای ۲۶
۱۱۷ بهرام گور ۸۷ جر سعید ها ۵۷ اغر سای ۲۷
۱۱۸ کابلی قشلاق ۸۸ سر اسیاب ۵۸ الیکه ۲۸
۱۱۹ چک اب ۸۹ سنگ چل گذر بابه عوض ۵۹ دهن چک اب ۲۹
۱۲۰ سربند حاجی طلابای ۹۰ چپچل ۶۰ پشت باغ ۳۰

۱۰ ولسوالی شورتیپه

ولسوالی شورتیپه به طرف شمال ولایت بلخ و در جوار دریای آمو موقعیت دارد. در فاصله ۱۵۰ کیلومر از شهر مزارشریف قرار دارد. این ولسوالی دارای ۲۳ قریه میباشد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
پتلی ایلاق ۲۲ ساری پته ۱۵ پس اریغ ۸ اسلام پنجاه ۱
پته یر ۲۳ جیرتان ۱۶ بوز اریغ  یا مرکز ولسوالی ۹ اسلام چونگر ۲
۲۴ بوریا باف ۱۷ چوب باش ۱۰ ارنجی ۳
۲۵ هزاره توغی ۱۸ زوره آریغ ۱۱ بوزیر ۴
۲۶ تاش گذر ۱۹ جنگل آریغ ۱۲ دالی کهنه ۵
۲۷ تقر پته ۲۰ جوی وکیل ۱۳ دالی نو ۶
۲۸ نوآبادجنگل  ساری پته ۲۱ اریغ باطر ۱۴ شور اریغ ۷

-۱۱ ولسوالی کشنده

ولسوالی کشنده به طرف جنوب شهر مزارشریف واقع گردیده است و این ولسوالی به دو بخش کشنده بالا و کشنده پایین تقسیم شده و سرحد مشرک با ولسوال یهای شولگر، بلخاب، زاری، بلخ، ولسوالی گوسفندی ولایت سرپل و ولسوالی دره صوف دارد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
چغزار چکانه ۱۴۲ دشت راق ۹۵ قزل سای ۴۸ قره بانی یا پای شکن ۱
یکه خاک چکانه ۱۴۳ حاجی چاریار ۹۶ قشلاقک ۴۹ توره غیور ۲
خدایار چکانه ۱۴۴ تنورک ۹۷ چشمه سوال ۵۰ چشمه ۳
اصلان چکانه ۱۴۵ پای مزار ۹۸ هیل محمود ۵۱ عربکاه ۴
ظاهر چکانه ۱۴۶ تگاب پیر نظر ۹۹ چرخ اب ۵۲ المرتک ۵
امرتکی جنگل چکانه ۱۴۷ سر دره ۱۰۰ شخ اب ۵۳ نج بیگ ۶
زیتبر بالاو پائین ۱۴۸ گردیش ۱۰۱ نو اباد چرخ اب ۵۴ سعیدی ۷
بیری چکانه یا شاخ بند ۱۴۹ ایرک ۱۰۲ مغزاریا بید خلیفه ۵۵ هیلک ۸
بادامک چکانه ۱۵۰ سفید خاک ۱۰۳ چشمه راق ۵۶ نای کلان ۹
حلیکه چکانه ۱۵۱ اقچه  گوره پائین ۱۰۴ خلیفه ۵۷ دم چوبک ۱۰
تگاب سبزک عمر بیگ ۱۵۲ اقچه میلی ۱۰۵ حوض ۵۸ علی کاهی ۱۱
قشلاق دولت محمد ۱۵۳ کهنه قشلاق ۱۰۶ باریک توغ ۵۹ تیغه میانه پائین ۱۲
نوآباد تول نور ۱۵۴ خطای ۱۰۷ نای کلان ۶۰ نای جاروپ ۱۳
بته پایان ۱۵۵ پشت سرک ۱۰۸ سه درخت ۶۱ علی بیگ ۱۴
ملا ایماق ۱۵۶ چیلتو ۱۰۹ تولکی ۶۲ تیغه چیله ۱۵
کرم شاهی ۱۵۷ چفت قندهاری ها ۱۱۰ ناوه یلنگ ۶۳ قشلاق محمد اسلام ۱۶
پسته مزار ۱۵۸ بازار جای ۱۱۱ لرک ۶۴ قره بلاق ۱۷
پیتاو ۱۵۹ سر جر ۱۱۲ اش داده ۶۵ نوی دراز ۱۸
بته بالا ۱۶۰ دیوانه مدرسه ۱۱۳ سپند زارک ۶۶ قشلاق کلان للمی ۱۹
قشلاق حفیظ الله ۱۶۱ جدوک ۱۱۴ خوالک ۶۷ باریکی ۲۰
شاه جهان ۱۶۲ دیوانه تنگی ۱۱۵ لر قره ۶۸ قول احمد شیخ ۲۱
جمشادتپه ۱۶۳ قره تیری ۱۱۶ کته بادام ۶۹ خیر اباد ۲۲
سر سیوک میرکه ۱۶۴ اون بای ۱۱۷ تیغه میانه بلا ۷۰ اق کمر ۲۳
چشمه دراز میرک ۱۶۵ قره کمر ۱۱۸ نای سای ۷۱ اق کپرک شرق دریا ۲۴
خم قدوق میرکه ۱۶۶ جیگده تو ۱۱۹ اسپ راه ۷۲ دهن دره ۲۵
تهی چپل میرک ۱۶۷ بای بوغ کهنه ۱۲۰ سرزود ۷۳ قشلاق جوره بای ۲۶
زیر چقل کرم شاهی ۱۶۸ بای بوغه علیا ۱۲۱ لور بند ۷۴ نو سیلی ۲۷
آقجه گوره بالا ۱۶۹ شیرم پائین ۱۲۲ لرکوچ کو ۷۵ بیگ محمد ۲۸
سر جر میرکه ۱۷۰ شیرم بالا ۱۲۳ خاکریز ۷۶ لرشپول ۲۹
اغه شایم ۱۷۱ ایرغانی پائین ۱۲۴ سر چشمه ۷۷ قبرکاه ۳۰
پلنگ خانه ۱۷۲ دوغ ابه ۱۲۵ دهک ۷۸ لر سرخ ۳۱
گلک ۱۷۳ ایرغانی بالا ۱۲۶ سخ آب ۷۹ هیل زیرک ۳۲
قشلاق دم کرم شاهی ۱۷۴ سر کوتل قیامت ۱۲۷ خونجی ۸۰ سوخته سفلی ۳۳
شاه محمد ۱۷۵ یکه ولنگ نصرالله ۱۲۸ میان ده ۸۱ تونجی ها ۳۴
قوش اتاق ۱۷۶ گوله ۱۲۹ مرزائی ۸۲ سرسرخی ۳۵
گر آب ۱۷۷ یکه ولنگ علاوالدین ۱۳۰ اندراب ۸۳ نو توسی ۳۶
نیازی ۱۷۸ عطا و الله ۱۳۱ وخشک ۸۴ هژده شریک ۳۷
تنگی ۱۷۹ بیخک بای غزی ۱۳۲ تخکی ۸۵ کران ۳۸
کوره گک ۱۸۰ ترغی ۱۳۳ سر کوتل ۸۶ سوخته علیا ۳۹
لرک پسته زار ۱۸۱ چوخی ۱۳۴ چار تاق ۸۷ دم باریکک ۴۰
خواجه روشنائی ۱۸۲ بای غزی ۱۳۵ زرد کمر ۸۸ نای میرک ۴۱
نوآبادخطای مسجدجامع ۱۸۳ گردنه بای غزی ۱۳۶ اب احمد ۸۹ عبدو قل ۴۲
سردره ۱۸۴ پیتو ۱۳۷ هیل اب ۹۰ قشلاق اول بام پشت ۴۳
  کته گردن ۱۳۸ چوچو لر ۹۱ قشلاق دوم بام پشت ۴۴
  قشلاق خواجه خان سعید ۱۳۹ بغل ۹۲ نی کمال ۴۵
  قشلاق قول چکانه ۱۴۰ جمعه خانی ۹۳ توردی کوسه ۴۶
  لیسه جمک ۱۴۱ ایرغانی بالا ۹۴ آقکپرک غرب دریا ۴۷

۱۲ ولسوالی کلدار

ولسوالی کلدار از جمله ولسوالی های شمالی بلخ به شمار رفته و در ۱۲۵ کیلومتری شهر مزارشریف موقعیت دارد. این ولسوالی با کشورهای تاجیکستان و ازبکستان و همچنان با ولسوالی های خُلم، شورتیپه و دریای آمو سرحد مشرک دارد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
۲۲ ۱۵ بوز آریغ ۸ حیرتان ۱
۲۳ ۱۶ تزر آریغ ۹ تزلاق ۲
۲۴ ۱۷ کهنه کلدار ۱۰ آریغ ایاق ۳
۲۵ ۱۸ خواجه کاکلدار ۱۱ جوی جدید ۴
۲۶ ۱۹ کاد آریغ ۱۲ پس توقی ۵
۲۷ ۲۰ آق مسجد ۱۳ قرنطوغی ۶
۲۸ ۲۱ ۱۴ قره جه ۷

۳ ولسوالی مارمل

ولسوالی مارمل از جمله ولسوالی های مرکزی بلخ به شمار میرود. این ولسوالی به طرف جنوب ولایت بلخ موقعیت داشته. مارمل سرحد مشرک با ولسوالی های فیروز نخچیر، چهارکنت، خُلم و نهرشاهی دارد.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
۳۷ نو آباد ۲۵ چارمغز سای بالا ۱۳ غندک ۱
۳۸ هاشم آباد ۲۶ حسن اباد ۱۴ غنی اباد ۲
۳۹ لب جوی ۲۷ داخل سای ۱۵ مرکزولسوالی پسته قلیچ ۳
۴۰ پشت باغ ۲۸ سر مزار ۱۶ باغ قطی گک ۴
۴۱ گذر قاضی ۲۹ سنگر بالا ۱۷ پرواز علیا ۵
۴۲ ۳۰ غنداب ۱۸ ریجند ۶
۴۳ ۳۱ فقیر آباد ۱۹ خواجه چنار ۷
۴۴ ۳۳ گذر بالا ۲۰ شادیان ۸
۴۵ ۳۳ گذر پائین ۲۱ باغ گهنه ۹
۴۶ ۳۴ لب حوض ۲۲ بهراب ۱۰
۴۷ ۳۵ لب قدق ۲۳ پرواز سفلی ۱۱
۴۸ ۳۶ ملا اقغان ۲۴ چارمغز سای پائین ۱۲

۴ ولسوالی نهر شاهی

این ولسوالی دارای ۱۳۸۱ کیلومتر مربع مساحت بوده که شهر مزار شریف را به قسم یک کمربند، حلقه کرده که اخیراً مناطق بیشر آن ضمیمه شهر مزار شریف گردیده است.

قریه‌ها
نام قریه # نام قریه # نام قریه # نام قریه #
مهمندآباد و نو اباد نمبر دو ۳۷ اتفاق نمبر دو ۲۵ قلعه حاجر ۱۳ سیاه گرد ۱
نصرت آباد ۳۸ حسین آباد ۲۶ نو اباد حاجر ۱۴ حسین خیل ۲
نو آباد عربها و یکه باغ ۳۹ سلطان خراسان ۲۷ یکه توت ۱۵ شهرک افغانیه ۳
مولانا جلال الدین بلخی ۴۰ کمپ سخی ۲۸ بابه یادگار ۱۶ گل افغانی ۴
ابو ایوب ۴۱ شهرک عمر فاروق ۲۹ نواباد علی چوپان یا شرق سیل برد ۱۷ خدر خیل ۵
اسلام آباد ۴۲ کج گذر ۳۰ علی چوپان ۱۸ شهرک وطنی یا ترکمنیه ۶
شهرک امیری ۴۳ قالین بافها ۳۱ قزل اباد ۱۹ واته قل ۷
بلخ باستان ۴۴ فیض آباد ۳۳ قلعه قول محمد ۲۰ نواباد کمپیرک یا نوواریت ۸
۴۵ علی آباد ۳۳ گوری مار ۲۱ کمپیرک ۹
۴۶ اتفاق نمبر سوم ۳۴ سلطان بابا علی شیر  یا آب لای ۲۲ لنگر خانه کلان ۱۰
۴۷ علی سینا ۳۵ پروژه سجادیه ۲۳ لنگرخورد ۱۱
۴۸ تاشقرغانیان ۳۶ پروژه انتظار ۲۴ تخته پل ۱۲